DERS BİLGİLERİ
Ders Kodu Yarıyıl Ders Süresi Kredi AKTS
Orhon Türkçesi TDE1   769 1 3 3 5

Ön Koşul Dersleri
Ders Hakkında Önerilen Diğer Hususlar None

Dersin Dili Türkçe
Dersin Seviyesi Yüksek Lisans
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Koordinatörü Prof. Dr. Engin ÇETİN
Dersi Verenler
 
Dersin Yardımcıları
Dersin Amacı
Bu dersin amacı öğrencilere Türkçenin yazıyla saptanan ilk dönemi olan Eski Türkçeyi, kullanılan alfabeleri, metinleri ve dil özellikleriyle tanımalarını ve runik harfli metinleri okuyabilme yeteneğini kazandırmaktır.
Dersin İçeriği
Bu derste Eski Türk, Orhon Türkçesi (Köktürkçe) ve Uygur tanımları, kapsamı ve dönemin genel özellikleri, II. Doğu Türkiye (Köktürk) Hanlığı (Terim Dönemi, coğrafyası, devletin siyasi ve idari yapısını, toplulukları ve Hanlığı oluşturan inanç sistemlerini), Orhun yazıtlarını ve yazıt eserlerini inceler, Eski Türkçeye genel bakış, referanslar Orkhon'da eski Türk ve Türklere. Orchon (Köktürkçe) metinleri, yazımda kullanılan alfabe, alfabenin kökeni hakkındaki görüşler. Göktürk harf yazım özellikleri, Kültegin, Çoyr, Ongi, Tunyukuk Orhun Türkçesi anlatılmaktadır.

Dersin Öğrenme Kazanımları
1) Eski Türkçe terimini ve terimin kapsamını kavrar.
2) Orhon Türkçesi yazı dilini oluşturan tarihi, siyasi ve kültürel ortamı tanır.
3) Orhon Türkçesi döneminde kullanılan alfabeyi tanıyarak bu alfabeyle yazılmış metinleri kavrar.
4) Orhon Türkçesi yazı diliyle yazılmış yazılı ürünleri tanıyarak özelliklerini kavrar.
5) Orhon Türkçesi metinlerinin bulunuşu ve metinler üzerinde yapılan çalışmaları kavrar.
6) Orhon Türkçesi yazı dilinin özelliklerini kavrar.
7) Orhon Türkçesi yazılı ürünlerine ilişkin söz varlığını kavrar.
8) Orhon Türkçesine ilişkin özellikleri diğer dönem ve sahalarla ayırt eder.
9)
10)
11)
12)
13)
14)
15)


DERSİN PROGRAM KAZANIMLARINA KATKISI
NoTemel öğrenme KazanımlarıKatkı Düzeyi
12345
1
Türk Dili ve Edebiyatının tarihi ve güncel malzemesini bilimsel yöntem ve kuramsal bilgiler yardımıyla kavrar.
X
2
Türkolojinin temel kavramlarının önemini sıralar.
X
3
Dil ve edebiyat malzemelerini karşılaştırmalı yöntemlerle analiz eder.
X
4
Bağımsız veya grupla birlikte edebi metinler üzerinde çalışma yapar.
X
5
Alanı ile ilgili başvuru kaynaklarına ulaşarak değerlendirir.
X
6
Türk Dili ve Edebiyatının tarihsel gelişim sürecini kavrar.
X
7
Edebiyat, dil ve kültür ilişkisinin kuramsal temellerini sıralar.
X
8
Eski ve yeni metinleri kavrayıp değerlendirir.
X
9
Alanı ile ilgili kavramları anlayabilen, bilgi aktarabilen, meslektaşları ile iletişim kurabilen, entelektüel birikime sahip olur.
X
10
Türkoloji sorunlarına çözüm üretip Türkolojinin gelişmesini destekler.
X
11
Türk Dili ve Edebiyatının dünya dilleri ve edebiyatları arasındaki yerini kavrar.
X
12
Filolojik ve dil bilimsel bakışı kullanır.
X
13
Edebi metin çözümlemede bilimsel yöntemleri ve filolojik bilgileri etkin olarak kullanır.
X
14
Türkoloji ile ilgili sorunları kavrayıp analiz eder.
X
15
Türkoloji ile ilgili kavramları anlayabilecek, meslektaşları ile iletişim kurabilecek yabancı dil bilgisine sahip olur.
X
16
Dil, kültür, edebiyat ilişkisini çözümleyici çalışmalar yapar.
X
17
Edindiği bilgi ve birikimi aktarma becerisi kazanır.
18
Alanı ile ilgili bilimsel çözümlemeler yapıp yeni düşüncelerini çalışmaları ile belirtir.

DERS AKIŞI
HaftaKonularÖn Hazırlık Yöntem
1 Eski Türkçe, Orhon Türkçesi (Köktürkçe), Uygurca terimlerinin tanımı, kapsamı, dönemin genel özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
2 I. ve II. Doğu Türk (Köktürk) Kağanlığı (Hüküm sürdüğü dönem, coğrafya, devletin siyasi ve idari yapısı, kağanlığı oluşturan topluluklar ve inanç sistemi) kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
3 Orhon yazıtlarının bulunuşu ve yazıtlarla ilgili çalışmalar, Eski Türkçe çalışmalarına toplu bakış, genel olarak Eski Türkçe ve Orhon Türkçesine ilişkin kaynaklar, Orhon Türkçesi (Köktürkçe) metinleri, yazımda kullanılan alfabe, alfabenin kökeni konusundaki görüşler. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
4 Kültigin yazıtı Güney yüzünde yer alan satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
5 Kültigin yazıtı Güney yüzünde yer alan satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
6 Kültigin yazıtı Güney yüzünde yer alan satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
7 Kültigin yazıtı Güney yüzünde yer alan satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
8 Ara Sınav Anlatılan konuların kaynaklardan ve ders notlarından tekrar edilmesi Yazılı Sınav
9 Kültigin yazıtı Güney yüzünde yer alan satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
10 Kültigin yazıtı Güney yüzünde yer alan satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
11 Tunyukuk yazıtındaki satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
12 Tunyukuk yazıtındaki satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
13 Çoyr ve Kül İç Çor yazıtlarındaki satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
14 Ongin yazıtındaki satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
15 Ongin yazıtındaki satırlardan hareketle Orhon Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı ve söz dizimi özellikleri. kaynak okuma Anlatım
Soru-Cevap
Tartışma
16-17 Yarıyıl Sonu Sınavları Anlatılan konuların kaynaklardan ve ders notlarından tekrar edilmesi Yazılı Sınav

KAYNAKLAR
Ders Notu
Diğer Kaynaklar