DERS BİLGİLERİ
Ders Kodu Yarıyıl Ders Süresi Kredi AKTS
Türk Dili Tarihi TE   105 1 2 2 3

Ön Koşul Dersleri yok
Ders Hakkında Önerilen Diğer Hususlar None

Dersin Dili Türkçe
Dersin Seviyesi Lisans
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Koordinatörü Prof.Dr. Engin ÇETİN
Dersi Verenler
Prof.Dr.ENGİN ÇETİN1. Öğretim Grup:A
Prof.Dr.ENGİN ÇETİN2. Öğretim Grup:A
 
Dersin Yardımcıları
Dersin Amacı
Bu dersin amacı öğrencilere yazılı ilk kaynaklardan itibaren Türk dili tarihini 13. yüzyıla kadar özellikleri ile tanıtmak, öğrenciyi yazı ile izlenemeyen dönemler hakkında bilgi kazandırmaktır.
Dersin İçeriği
Bu derste genel olarak dil tarihinin malzemesi, yararlandığı bilim dalları,diller arası ilişkiler, dil tarihi ve Türk dil tarihine ilişkin kaynak (bibliyografya) bilgisi anlatılmaktadır.

Dersin Öğrenme Kazanımları
1) Dil tarihi araştırmalarının malzemesini, kaynaklarını ve yöntemini kavrar.
2) Dil tarihi malzemesinden yola çıkarak dilin en eski dönemlerini saptar.
3) Çin kaynaklarındaki Hun dili malzemesini ve özelliklerini kavrar.
4) Türkçenin r/l kolunu oluşturan Tuna Bulgarcası, Volga Bulgarcası ve Çauvşça dil malzemesini kavrar.
5) Altay dilleri teorisini, teorinin dayanaklarını ve güçsüz yönlerini sıralar.
6) Türkçenin z/ş koluna ait ilk yazı dili olan Eski Türkçe dönemini eserleri ve özellikleriyle açıklar.
7) Eski Türkçe Karahanlı Türkçesi ilişkisini ile iki dönemin benzer ve farklı yönleriyle kavrar.
8) 13. yy.'a kadar gelişen tarihi Türk yazı dillerini diğer tarihi ve çağdaş lehçeleri açıklar.
9)
10)
11)
12)
13)
14)
15)


DERSİN PROGRAM KAZANIMLARINA KATKISI
NoTemel öğrenme KazanımlarıKatkı Düzeyi
12345
1
Türk Dili ve Edebiyatının tarihî ve güncel malzemesini bilimsel yöntem ve kuramsal bilgiler yardımıyla kavrar.
2
Dil ve edebiyat malzemelerini karşılaştırmalı yöntemlerle analiz eder.
3
Bağımsız veya grupla birlikte edebî metinler üzerinde çalışma yapabilme yeteneğine sahip olur.
4
Türk Dili ve Edebiyatı ile ilgili temel başvuru kaynaklarını tanır.
5
Türk Dili ve Edebiyatı alanına ilişkin literatür bilgisini kullanır.
6
Türk Dili ve Edebiyatına ilişkin bilgi ve becerisiyle eleştirel düşünce yetisini kullanır.
7
Edebiyat, dil ve kültür ilişkisinin kuramsal temellerini öğrenir.
8
Türk Dili ve Edebiyatı ile ilgili disiplinler arasındaki etkileşimin farkında olur.
9
Dil ve edebiyat yöntemlerini kullanarak elde edilen sonuçları sözlü ve görsel olarak sunar.
10
Alanı ile ilgili kavramları anlayabilen, bilgi aktarabilen, meslektaşları ile iletişim kurabilen, entelektüel birikime sahip olur.
11
Türkçeyi etkin olarak kullanarak yazılı ve sözlü iletişim kurar.
12
Eleştirel ve yaratıcı düşünce yetisiyle akademik dürüstlük ilkelerine uygun davranır.
13
Yaşamı boyunca gerekli olabilecek temel bilgi ve beceriyi kullanarak geliştirir.
14
Türk Dili ve Edebiyatının tarihsel değişim ve gelişim sürecine hâkim olur.
15
Türkolojinin sorunlarına çözüm üreterek gelişmesine katkı sağlar.
16
Türk Dili ve Edebiyatının dünya dilleri ve edebiyatları arasındaki yeri ve önemini kavrar.
17
Okuma, dinleme, konuşma, akıcı ve estetik yazı yazma becerilerinin gelişimi için uygun yöntem ve tekniklerini kullanır.
18
Mesleki gelişimlerinin yanı sıra ilgi ve yetenekleri doğrultusunda bilimsel, kültürel, sanatsal ve sosyal alanlarda eğitim gereksinimlerini belirleyerek kendini sürekli geliştirir.

DERS AKIŞI
HaftaKonularÖn Hazırlık Yöntem
1 Genel olarak dil tarihinin malzemesi, yararlandığı bilim dalları, diller arası ilişkiler, dil tarihi ve Türk dili tarihine ilişkin kaynak (bibliyografya) bilgisi. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
2 Çin kaynaklarındaki Türkçe malzeme, Hunca bu malzemenin ses bilgisi özellikleri, tarihi ve çağdaş Türk yazı dilleriyle karşılaştırmalı olarak karşılaştırılması. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
3 Tuna Bulgarcasına ait malzemenin tanıtımı ve ses bilgisi özellikleri, tarihi zemin, tarihi lehçeler ve günümüz lehçeleri ile karşılaştırma. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
4 Türkçenin r/l kolu ve z/ş kolu arasındaki denklik ve Altay dilleri ilişkisi. r/l kolundaki Tuna Bulgarcası, Volga Bulgarcası, Çuvaşça ile z/ş kolundaki Orhon Türkçesinden başlayarak günümüz lehçelerine kadar denklik ve karşılaştırmalar. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
5 Altay Dilleri teorisinin dayanakları, teorinin savunucuları. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
6 Altay dilleri olarak değerlendirilen diller, Türkçe, Moğolca, Mançu-Tunguz dilleri, Korece ve Japoncanın tarihi malzemelerinin karşılaştırılması, tarihi ve coğrafi ilişkilerin değerlendirilmesi. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
7 Altay Dilleri Teorisine karşı çıkan araştırmacıların dayanakları, eleştirileri. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
8 Ara Sınav Anlatılan konuların ders notları ve kaynaklardan tekrar edilmesi Yazılı Sınav
9 z/ş kolunun en eski yazılı belgeleri, Orhon yazıtları, yazıtların bulunuşu, Orhon Türkçesi dil özellikleri, alfabenin özellikleri. I. ve II. Doğu Türk Kağanlığı, Uygur Bozkır Kağanlığı tarihine genel bakış. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
10 Orhon Türkçesi metinleri, metin yayınları, konuyla ilgili temel kaynaklar (bibliyografya) Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
11 Uygurca metinlerin bulunması, işlenmesi, Uygurların dahil oldukları inanç çevreleri, Uygur metinlerinin yazımında kullanılan alfabeler, Uygurca malzemenin niteliği: el yazmaları, blok baskı, taş yazıtlar, Uygurcanın Orhon Türkçesi ile ayırt edici özellikleri, tarihte Uygurlar. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
12 Uygurca ile Karahanlıca arasındaki ilişkiler, ilk İslami Türk yazı dili olarak Karahanlı Türkçesi, eserleri, Karahanlı tarihi. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
13 Dönem eserleri, Divanü Lügati't-Türk, Kutadgu Bilig, Atebetü'l-Hakayık, Rylands Kuran Tercümesinin tanıtımı, özellikleri, yapılan çalışmalar. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
14 Karahanlı Türkçesinin ses bilgisi, biçim bilgisi vb. özellikleri açısından ayırt edici yönleri. Kaynak okuma Anlatım
Tartışma
15 Karahanlı Türkçesinin ses bilgisi, biçim bilgisi vb. özellikleri açısından ayırt edici yönleri. Kaynak okuma Yazılı Sınav
16-17 Yarıyıl Sonu Sınavları Anlatılan konuların ders notları ve kaynaklardan tekrar edilmesi Yazılı Sınav

KAYNAKLAR
Ders Notu
Diğer Kaynaklar
Ders Notu ve Kitaplar:Diğer Kaynaklar: