TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | İLAHİYAT FAKÜLTESİ |
| İLAHİYAT PR. | |
| Kod | ILH307 |
| Ad | İslam Mezhepleri Tarihi I |
| Dönem | 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 5. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 3 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Etiket | Z Zorunlu |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Doç. Dr. FATMANUR ALİBEKİROĞLU EREN |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Doç.Dr. İBRAHİM KAPLAN
(Güz)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
Doç.Dr. İBRAHİM KAPLAN (Güz) (B Grubu) (Sor. Öğr. Ele.) Doç.Dr. İBRAHİM KAPLAN (Güz) (C Grubu) (Sor. Öğr. Ele.) |
Dersin Amacı / Hedefi
İslam düşünce tarihinin ilk dönemlerinde ortaya çıkan siyasi-itikadi nitelikli mezhepler ve bunların içerisinde yer aldığı din anlayışlarının genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak, alanla ilgili analiz, yorum ve mukayese becerisi kazanmak.
Dersin İçeriği
Din, mezhep, cemaat ve tarikat kavramlarının içeriği; din-mezhep ilişkisi; zihniyetlerine göre mezhep tipolojileri; mezhepler tarihi araştırmalarında takip edilen yöntem ve teknikler; İslam düşünce tarihinde ilk ortaya çıkan mezhepler; mezheplerin doğuş sebepleri, önemli kişileri, tarihçeleri, temel görüşleri, alt grupları, yayıldıkları bölgeler, literatürü, İslam düşüncesine katkıları ve günümüzdeki tezahürleri.
Dersin Ön Koşulu
Kaynaklar
Notlar
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | İslam mezhepleri tarihi anabilim dalının amacı, lüzumu ve diğer bilim dallarıyla ilişkisini açıklar |
| ÖÇ02 | İslam mezhepleri tarihinin temel kavramlarını tanımlar |
| ÖÇ03 | Mezhepler tarihinin temel kaynaklarını tanır, tasnif eder ve değerlendirir |
| ÖÇ04 | İslam mezheplerinin ortaya çıkışında etkili olan unsurları belirler |
| ÖÇ05 | Mezheplerin zihniyet yapılarına göre analizi eder |
| ÖÇ06 | Haricilik, Mürcie, Mutezile ve Şianın doğuşu, tarihçesi, temel görüşleri ve edebiyatını tanır |
| ÖÇ07 | Mezhepler arasında ilişki kurar, benzerlik ve farklılıklara işaret eder |
| ÖÇ08 | Mezheplerin İslam düşüncesi içerisindeki yerini açıklar |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bilimsel yöntem ve teknikleri kullanarak doğru dini bilgiye ulaşır. | |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bilimsel ve felsefî alanda elde edilen birikimleri ilahiyat alanına taşır. | |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | İslami ilimler tarihinde ortaya konan bilimsel birikim ve tarihi tecrübeyi tasnif eder. | |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | İslam Dini´´nin temel kavramları, kaynakları, esasları, değerleri ve felsefesini tanımlar. | 3 |
| PÖÇ05 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Din olgusunun, insan ve toplum yapısının oluşmasına, değişmesine ve gelişmesine etkilerini açıklar. | 5 |
| PÖÇ06 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | İslam Tarih ve Medeniyetinin oluşum ve gelişim süreçlerini açıklar. | 4 |
| PÖÇ07 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Müslüman toplumların sosyo-kültürel, dinî, siyasî ve iktisadî yapısını tanımlar. | 4 |
| PÖÇ08 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Temel dini metinleri yorumlar. | |
| PÖÇ09 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Günümüz ihtiyaçları çerçevesinde temel dinî problemlere çözüm üretir. | 5 |
| PÖÇ10 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | İslam tarihi, kültürü, sanat ve edebiyatı alanında bilgi ve beceri kazanır. | 2 |
| PÖÇ11 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Dini değerlerin toplumda birleştirici, bütünleştirici, uzlaştırıcı rolüne uygun tutum ve davranışlar sergiler. | 5 |
| PÖÇ12 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | İtikat, ibadet, ahlak ve muamelât açısından İslam dinini doğru olarak açıklar. | 3 |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Din, bilim, sanat, felsefe ve ahlakın birbirlerini tamamlayan unsurlar olduğunu ve birlikte düşünülmesi gerektiğini ayırt eder. | |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | İnanca ve kutsallık atfedilen değerlere saygı gösterir. | 5 |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | İlgi yetenekleri doğrultusunda bilimsel, sosyal, kültürel ve sanatsal alanlarda öğrenme gereksinimlerinin farkında olur. | |
| PÖÇ16 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Pratik din hizmetleri, din eğitimi ve öğretimi alanlarında görev yapar. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Mezhepler tarihinin tanımı, amacı, lüzumu ve diğer bilimlerle ilişkisi | Kutlu, Mezhepler Tarihine Giriş, ss. 10-23; İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss.19-23 | |
| 2 | Mezhepler tarihinin inceleme alanları, temel kavramları, yöntemi | Kutlu, Mezhepler Tarihine Giriş, ss. 23-29; İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 24-32 | |
| 3 | Mezhepler tarihi biliminin gelişim evreleri ve temel sorunları | Kutlu, Mezhepler Tarihine Giriş, ss. 66-89 | |
| 4 | Mezhepler tarihi klasik kaynak eserleri ve özellikleri | Kutlu, Mezhepler Tarihine Giriş, ss. 90-120; İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 46-49 | |
| 5 | Din-mezhep ilişkisi, mezhep taassubu, mezhepler üstü yaklaşım | DİA, Mezhep mad.; DİA, Din mad.; Kutlu, Mezhepler Tarihine Giriş, ss. 36-41; İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 37-40 | |
| 6 | Mezheplerin zihniyetlerine göre analizi | Kutlu, Mezhepler Tarihine Giriş, ss. 43-54; Kutlu, Tarihsel Din Söylemleri Üzerine,ss. 15-47 | |
| 7 | Mezheplerin doğuşunda etkili olan sebepler | Kadir Gömbeyaz, 73 Fırka Hadisinin Mezhepler Tarihi Kaynaklarında Fırkaların Tasnifine Etkisi, UÜİFD., c. 14 sayı 2 (2005) ss. 147-160; İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 49-58; Kutlu, Mezhepler Tarihine Giriş, 43-54 | |
| 8 | Ara sınav | Konu tekrarı | |
| 9 | Haricilik; doğuşu, oluşum süreci, tarihçesi, temel görüşleri, literatürü ve İslam düşüncesindeki yeri | İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 63-90; DİA, Haricilik mad. | |
| 10 | Mürcie; doğuşu, oluşum süreci, tarihçesi, temel görüşleri, literatürü ve İslam düşüncesindeki yeri | İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 91-126; DİA, Mürcie mad. | |
| 11 | Mutezile; doğuşu, oluşum süreci, tarihçesi, temel görüşleri, literatürü ve İslam düşüncesindeki yeri | İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 127-156 | |
| 12 | Şia; Şiiliğin doğuşu ile ilgili Şii iddialar ve değerlendirmesi | Hasan Onat, Emeviler Devri Şii Hareketleri, 15-30; Onat, Şiiliğin Doğuşu Meselesi, AÜİFD., CXXXVI (1997), ss. 79-113; İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 157-182 | |
| 13 | İmamiyye Şiası; doğuşu, oluşum süreci, tarihçesi, temel görüşleri, literatürü ve İslam düşüncesindeki yeri | İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 183-214; DİA, İmamiyye mad. | |
| 14 | İsmaililik ve Zeydilik; doğuşu, oluşum süreci, tarihçesi, temel görüşleri, literatürü ve İslam düşüncesindeki yeri | literatürü ve İslam düşüncesindeki yeri İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 215-265; DİA, ismailiyye mad.; Yusuf Gökalp, Zeydiyye Mezhebinin Doğuşu, Teşekkül Süreci ve Tarihçesi, ÇÜİFD., C 7 s. 2 (2007), ss. 56-93 | |
| 15 | Ehl-i Sünnet; Doğuşu ve teşekkül süreci | İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı, ss. 343-360; DİA, Ehl-i Sünnet mad.; | |
| 16 | Yıl sonu sınavı | Konu tekrarı | |
| 17 | Yıl sonu sınavı | Konu tekrarı |
Değerlendirme (Sınav) Yöntemleri ve Kriterleri
| Değerlendirme Türü | Yarıyıl İçi / Yıl İçi Etkisi | Yarıyıl Sonu / Yıl Sonu Etkisi |
|---|---|---|
| 1. Ara Sınav | 100 | 40 |
| Genel Değerlendirme | ||
| Yarıyıl İçi / Yıl İçi Toplam | 100 | 40 |
| 1. Yıl Sonu Sınavı | - | 60 |
| Genel Toplam | - | 100 |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 2 | 28 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 6 | 6 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 16 | 16 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 78 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 3,12 | ||
| AKTS | 3 AKTS | ||