TRKZ105 Türk Dil Bilgisi 1

2 AKTS - 2-0 Süre (T+U)- 1. Yarıyıl- 2 Yerel Kredi

Genel Bilgi

Kod TRKZ105
Ad Türk Dil Bilgisi 1
Yarıyıl 1. Yarıyıl
Süre (T+U) 2-0 (T-U) (17 Hafta)
AKTS 2 AKTS
Yerel Kredi 2 Yerel Kredi
Eğitim Dil Türkçe
Seviye Lisans Dersi
Tür Normal
Öğretim Şekli Yüz Yüze Öğretim
Bilgi Paketi Koordinatörü Dr. Öğr. Üyesi BİLAL ERDEM DAĞISTANLIOĞLU


Dersin Amacı

Dilin tanımını, dil ve diğer disiplinler arasındaki ilişkileri, dil bilgisi ve dil bilimin alt alanlarını, dil ailelerini, Türkçenin Dünya dilleri arasındaki yerini, ses, ünlü, ünsüz, ses değişmesi, düşmesi ve türemesini, hece, vurgu, aksan terimlerini öğrencilere kavratmak.

Dersin İçeriği

Türkçenin tarihsel gelişimi ve yayılma alanı; Türk dilleri ailesi. Türkiye Türkçesinin sesbilgisi özellikleri; sesler (ünlü ve ünsüzler), ünlü ve ünsüzlerin özellikleri; ses uyumları (ünlü uyumu, ünsüz uyumu); ses (ünlü ve ünsüz) değişmeleri (darlaşması, yuvarlaklaşma, benzeşme, ayrışma, türeme, düşme, ötümlüleşme, ötümsüzleşme; kaynaşma, ünlü çatışması, ikileşme), kaynaştırma ünsüzleri, bağlantı ünlüsü; hece.

Dersin Ön Koşulu

Yok.

Kaynaklar

Akerson, Fatma Erkman (2000), Türkçe Örneklerle Dile Genel Bir Bakış, İstanbul: Multilingual. Aksan, Doğan (2000), Her Yönüyle Dil- Ana Çizgileriyle Dilbilim ( Üç cilt birlikte 3. baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 439. Banguoğlu, Tahsin (2000), Türkçenin Grameri (6. Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 528. Bilgegil, Kaya (1984), Türkçe Dilbilgisi (3. Baskı), İstanbul: Dergâh Yayınları: 82. Demir, N. ve E. Yılmaz (2003), Türk Dili El Kitabı, İstanbul: Grafiker Yayınları. Deny, Jean (1941), Türk Dili Grameri- Osmanlı Lehçesi (Çev. Ali Ulvi Elöve) (1. Baskı), İstanbul: İstanbul Maarif Matbaası. Ediskun, Haydar (2005), Türk Dilbilgisi Sesbilgisi- Biçimbilgisi- Cümlebilgisi (10. Baskı), İstanbul: Remzi Kitabevi. Muharrem Ergin (2000), Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yayınları. Gencan, T. Nejat (1979), Dilbilgisi (4. Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 418. Göksel, A. ve C. Kerslake (2005), Turkish A Comprehensive Gramer (1. Baskı), London. Hengirmen, Mehmet (1999), Dilbilgisi ve Dilbilim Terimleri Sözlüğü (1. Baskı), Ankara: Engin Yayınevi. Johanson, Lars (2007), Türkçe Dil İlişkilerinde Yapısal Etkenler (Çev. Nurettin Demir), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 914. Koç, Nurettin (1990), Yeni Dilbilgisi, İstanbul: İnkılâp Kitabevi. Kononov, A. N. (1956), Çağdaş Türk Edebȋ Dilinin Grameri (Çev. Sabit Paylı), Moskova. Korkmaz, Zeynep (2003), Gramer Terimleri Sözlüğü (Genişletilmiş 2. Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 575. Topaloğlu, Ahmet (1989), Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü (1. Baskı), İstanbul: Ötüken Yayınları: 207. Vardar, Berke (2002), Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Multilingual.

Notlar

Akerson, Fatma Erkman (2000), Türkçe Örneklerle Dile Genel Bir Bakış, İstanbul: Multilingual. Aksan, Doğan (2000), Her Yönüyle Dil- Ana Çizgileriyle Dilbilim ( Üç cilt birlikte 3. baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 439. Banguoğlu, Tahsin (2000), Türkçenin Grameri (6. Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 528. Bilgegil, Kaya (1984), Türkçe Dilbilgisi (3. Baskı), İstanbul: Dergâh Yayınları: 82. Demir, N. ve E. Yılmaz (2003), Türk Dili El Kitabı, İstanbul: Grafiker Yayınları. Deny, Jean (1941), Türk Dili Grameri- Osmanlı Lehçesi (Çev. Ali Ulvi Elöve) (1. Baskı), İstanbul: İstanbul Maarif Matbaası. Ediskun, Haydar (2005), Türk Dilbilgisi Sesbilgisi- Biçimbilgisi- Cümlebilgisi (10. Baskı), İstanbul: Remzi Kitabevi. Muharrem Ergin (2000), Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yayınları. Gencan, T. Nejat (1979), Dilbilgisi (4. Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 418. Göksel, A. ve C. Kerslake (2005), Turkish A Comprehensive Gramer (1. Baskı), London. Hengirmen, Mehmet (1999), Dilbilgisi ve Dilbilim Terimleri Sözlüğü (1. Baskı), Ankara: Engin Yayınevi. Johanson, Lars (2007), Türkçe Dil İlişkilerinde Yapısal Etkenler (Çev. Nurettin Demir), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 914. Koç, Nurettin (1990), Yeni Dilbilgisi, İstanbul: İnkılâp Kitabevi. Kononov, A. N. (1956), Çağdaş Türk Edebȋ Dilinin Grameri (Çev. Sabit Paylı), Moskova. Korkmaz, Zeynep (2003), Gramer Terimleri Sözlüğü (Genişletilmiş 2. Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 575. Topaloğlu, Ahmet (1989), Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü (1. Baskı), İstanbul: Ötüken Yayınları: 207. Vardar, Berke (2002), Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Multilingual.


Dersin Öğrenme Çıktıları

Sıra Dersin Öğrenme Çıktıları
ÖÇ01 Dili tanımlarlar; dil ile diğer disiplinler arasındaki ilişkileri tanımlar.
ÖÇ02 Dil bilgisi ve dil biliminin alt alanlarını tanımlar.
ÖÇ03 Dünya dillerini ve Türkçenin Dünya dilleri arasındaki yerini anlatır.
ÖÇ04 Ses, ünlü, ünsüz, ses değişmesi, düşmesi ve türemesini örnekler üzerinde çözümler.
ÖÇ05 Hece, vurgu, aksan terimlerini tanımlar; örneklendirir.
ÖÇ06 Metinler üzerinde ses bilgisi çözümlemeleri yapar.


Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi

Sıra Tür Program Öğrenme Çıktıları Duzey
PÖÇ01 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Dil eğitiminin temel kavram ve terimlerini açıklar.
PÖÇ02 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Edebiyatın temel kavramlarını, Türk ve dünya edebiyatının başlıca yazar ve eserlerini bilir.
PÖÇ03 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Türkçenin anlama (dinleme ve okuma) ve anlatma (konuşma ve yazma) becerilerini; bilişsel, duyuşsal ve psikomotor yönüyle bilir.
PÖÇ04 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Dil becerilerinin geliştirilmesinde dil bilgisi ve dil bilimin yeri ve önemini belirler. 3
PÖÇ05 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Türkçe öğretimi ile ilgili öğretim programları, öğretim strateji, yöntem ve teknikleri ile ölçme ve değerlendirme bilgisine sahiptir.
PÖÇ06 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Türk dilinin dünya dilleri arasındaki yerini, Türkçenin tarihî gelişimini ve bu gelişime bağlı olarak yaşanan değişimleri inceler. 3
PÖÇ07 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Türkçe dil bilgisini (ses, şekil, yapı, anlam, köken, söz dizimi vb.) tüm alanlarıyla ayırt eder. 5
PÖÇ08 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Öğrencinin gereksinimine uygun Türkçeye ilişkin materyal geliştirir ve etkinlik tasarlar. 2
PÖÇ09 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Tüm dil becerilerini (okuma, yazma, dinleme, konuşma) geliştirmeye yönelik yöntem ve teknikleri kuramsal ve uygulamalı olarak gerçekleştirir.
PÖÇ10 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Türkçe dersi öğretim programlarını ve Türkçe öğretiminde kullanılan materyalleri (Türkçe ders kitapları, görsel ve basılı malzemeler, maketler vb.) çok yönlü (biçim, içerik vb.) ve eleştirel bir bakış açısıyla inceler.
PÖÇ11 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Ana dili Türkçe olanlara, yabancılara, Türk soylulara ve iki dilli Türk çocuklarına Türkçe öğretiminin benzerlik ve farklılıklarını ayırt eder.
PÖÇ12 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Arap alfabesiyle yazılı Türkçe metinleri okur.
PÖÇ13 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Soyut işlemler dönemine geçiş yapmış öğrencilerin dil öğrenme durumlarını ve okudukları kaynakları değerlendirir.
PÖÇ14 Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik Türkçeyi sözlü ve yazılı iletişimde iyi ve doğru olarak kullanır. 2
PÖÇ15 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Türkçe öğretiminde başvurulan mevcut ve yeni yaklaşım, yöntem, teknik ve stratejileri kullanır.
PÖÇ16 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Türkçe öğretimine ilişkin kazandığı bilgi ve becerileri, okullarda gözlem ve uygulama boyutlarıyla ortaya koyar.
PÖÇ17 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği bilgi ve becerileri Türkçe öğretmenliğine uyarlar. 3
PÖÇ18 Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik Etkili iletişimin ögeleri olan empati, aktif dinleme, ben dili kullanımı ve çatışma çözme becerilerini vb. verimli bir şekilde gerçekleştirir.
PÖÇ19 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Öğrencilerin seviyelerine uygun edebî ve öğretici metinleri Türk ve dünya edebiyatı ürünlerinden seçer.
PÖÇ20 Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik Türkçe ve yabancı dilde bilişim ve iletişim teknolojilerini etkin olarak kullanır.
PÖÇ21 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Türkçe öğretimiyle ilgili sorunları tanımlar, olay ve olguları kavramsallaştırır, bilimsel yöntem ve tekniklerle inceler, verileri yorumlar ve araştırmalara dayalı çözüm önerileri geliştirir.
PÖÇ22 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Öğrencilerin dil kazanımlarını farklı yöntemler kullanarak çok yönlü değerlendirir.
PÖÇ23 Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği Uygulamalarda, bireysel ve grup çalışmalarında, karmaşık sorunları çözmek için sorumluluk alır ve aldığı görevi etkin bir şekilde yerine getirir.


Haftalık Akış

Hafta Konu Ön Hazırlık Yöntemler
1 Dilin tanımı İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
2 Dil ile diğer disiplinler arasındaki ilişkiler İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
3 Dil bilgisi ve dil biliminin alt alanları İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
4 Dünya dilleri, dil aileleri, yapılarına göre Dünya dillleri İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
5 Türkçenin Dünya dilleri arasındaki yeri ve önemi İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
6 Türkçenin tarihi ve coğrafik sınıflandırması İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
7 Ses, ses organları İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
8 Ara Sınav Yazılı Sınav Ölçme Yöntemleri:
Yazılı Sınav
9 Ses türleri: ünlüler, ünsüzler I İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
10 Ses türleri: ünlüler, ünsüzler II İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
11 Ses değişmeleri:Ses düşme, benzeşme, ayrışma İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
12 Ses değişmeleri: Ses türemesi, yuvarlaklaşma, kaynaşma İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
13 Ses vurgusu, aksan İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
14 Hece, hece tipleri İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
15 Genel değerlendirme İlgili konuda kaynak taraması yapma. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma
16 Yarıyıl Sonu Sınavları Yazılı Sınav Ölçme Yöntemleri:
Yazılı Sınav
17 Yarıyıl Sonu Sınavları Yazılı Sınav Ölçme Yöntemleri:
Yazılı Sınav


Öğrenci İş Yükü - AKTS

Çalışmalar Sayısı Süresi (Saat) İş Yükü (Saat)
Ders ile İlgili Çalışmalar
Ders (Sınav haftaları dahil değildir) 14 2 28
Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) 14 1 14
Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar
Ödev, Proje, Diğer 0 0 0
Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) 1 4 4
Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı 1 8 8
Toplam İş Yükü (Saat) 54
Toplam İş Yükü / 25 (s) 2,16
AKTS 2 AKTS