TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| MADEN MÜHENDİSLİĞİ (YL) | |
| Kod | MD624 |
| Ad | Kaya Patlatmalarında Enerji- Parçalanma İlişkilerinin İleri Analizi |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Bahar |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Doç. Dr. Esma KAHRAMAN |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
kaya patlatma süreçlerinde kullanılan patlayıcı enerjisinin kaya kütlesi üzerindeki etkilerini, parçalanma mekanizmalarını ve enerji verimliliğini ileri düzey mühendislik ve analitik yöntemlerle değerlendirebilecek bilgi ve becerileri öğrencilere kazandırmaktır. Ders kapsamında öğrencilerin; patlatma tasarım parametreleri ile oluşan parçalanma boyutu arasındaki ilişkileri anlaması, enerji dağılımını analiz etmesi, sayısal modelleme ve istatistiksel yöntemlerle patlatma performansını değerlendirmesi ve daha güvenli, ekonomik ve çevresel açıdan optimize edilmiş patlatma tasarımları geliştirebilmesi amaçlanmaktadır.
Dersin İçeriği
Patlatma enerjisinin kaya kütlesi içerisindeki dağılımı ve aktarım mekanizmaları, Enerji–kırılma ilişkilerinin temel prensipleri, Kaya kırılma mekaniği ve patlatma kaynaklı çatlak oluşumu, Parçalanma teorileri ve tane boyu dağılımı, Patlatma enerjisinin verimliliği ve enerji kayıpları, Patlatma tasarım parametreleri ile parçalanma ilişkisi, saha verilerinin analizi ve patlatma performans değerlendirilmesi, Görüntü işleme teknikleri ile parçalanma ölçümü, Optimum patlatma tasarımı ve enerji verimliliği optimizasyonu.
Dersin Ön Koşulu
Yok
Kaynaklar
Cho, S. H., & Kaneko, K. (2004). Rock fragmentation control in blasting. Materials transactions, 45(5), 1722-1730. Zhang, Z. X. (2016). Rock fracture and blasting: theory and applications. Butterworth-Heinemann. Hamdi, E., Bouden Romdhane, N., du Mouza, J., & Le Cleac’h, J. M. (2008). Fragmentation energy in rock blasting. Geotechnical and Geological Engineering, 26(2), 133-146. Melnikov, N. V., Marchenko, L. N., Zharikov, I. F., & Seinov, N. P. (1980). Blasting methods to improve rock fragmentation. In Gasdynamics of Explosions and Reactive Systems (pp. 1113-1127). Pergamon.
Notlar
Diğer kaynaklar
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Kaya patlatmalarının temel prensiplerini ve kırılma mekanizmalarını açıklar. |
| ÖÇ02 | Patlayıcı enerjisinin kaya kütlesi içerisindeki yayılımını ve etkilerini analiz eder. |
| ÖÇ03 | Enerji–parçalanma ilişkilerini teorik, ampirik ve sayısal modellerle değerlendirir. |
| ÖÇ04 | Patlatma tasarım parametrelerinin parçalanma verimliliği üzerindeki etkisini yorumlar. |
| ÖÇ05 | Farklı yöntemler ile parça boyutu dağılımını analiz eder. |
| ÖÇ06 | Sayısal modelleme tekniklerini kullanarak patlatma performansını değerlendirir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Lisans eğitiminde edindiği matematik, fen ve mühendislik bilgilerini Maden mühendisliği problemlerinin ileri çözümünde kullanır. | 4 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Maden mühendisliği alanlarında ileri düzeyde kuramsal ve uygulamalı bilgiye sahip olur. | 4 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Uzmanlık alanı dahil tüm konularda bağımsız olarak bilimsel ve teknik araştırma yapmayı öğrenir. | 5 |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Yaptığı çalışmaların her aşamasında bilimsel ve toplumsal değerleri başkalarına aktarma becerisi kazanır. | |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Maden mühendisliğinin çalışma konuları ile ilgili proje hazırlayabilecek beceriye sahip olur. | 4 |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Maden mühendisliği ile ilgili problemleri ileri düzeyde tanımlama, formüle etme ve çözme becerisine sahip olur. | |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Mesleki gelişim için yaşam boyu öğrenme bilincine sahip olur. | |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bağımsız çalışma, takım çalışması ve disiplinlerarası çalışma yetisine sahip olur. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Maden mühendisliği projelerinin geliştirilmesinde ve ileri mühendislik problemlerinin çözümünde modern mühendislik, bilgisayar modelleme ve simulasyon araçlarını kullanır. | 5 |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Maden Mühendisliği alanındaki konularda edindiği derinlemesine bilgiler ile sistematik düşünme ve problem çözme yetenekleri kazanır. | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Maden Mühendisliği alanındaki konularda edindiği derinlemesine bilgileri disiplinlerarası çalışmalarda kullanma becerisine sahip olur. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Maden Mühendisliği alanında uzmanlık gerektiren bir problemi kendi başına tanımlama becerisi kazanır. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Maden mühendisliğinin mesleki ve etik sorumluluğunu kazanır. | |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Maden mühendisliği uygulamalarının evrensel ve toplumsal etkilerini kavrar. | |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Maden mühendisliğinin çalışma konuları ile ilgili proje değerlendirebilecek beceriye sahip olur. | 4 |
| PÖÇ16 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Maden Mühendisliği alanında uzmanlık gerektiren bir problemin çözümünde elde edilen sonuçların yorumlanması becerisini kazanır. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Giriş ve Temel Kavramlar | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 2 | Kaya Kütlesinin Mekanik Davranışı | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 3 | Patlayıcı Madde Türleri, Özellikleri ve Enerji Üretme Potansiyelleri | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 4 | Patlatma Mekaniği ve Kırılma Makanizması | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 5 | Patlatmada Enerji Transferi, Dağılımı ve Kayıpları | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 6 | Parçalanma Mekanizmaları I | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 7 | Parçalanma Mekanizmaları II | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 8 | Ara Sınavlar | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Yazılı Sınav |
| 9 | Patlatma Tasarım Parametreleri | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 10 | Enerji-Parçalanma İlişkileri | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 11 | Patlatmada Teorik Parça Boyut Analizi Yaklaşımları | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 12 | Görüntü İşleme Yöntemleri ve Analizleri | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 13 | Parçalanmanın Patlatma Parametreleri ve Süreksizlikler ile İlişkisinin İncelenmesi | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 14 | Parçalanmanın Patlatmadan Kaynaklı Çevresel Etki ile İlişkisinin İncelenmesi | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 15 | Genel Değerlendirme ve Durum Çalışmaları | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ders notları ve kaynaklarda belirtilen referanslar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 15 | 3 | 45 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 15 | 4 | 60 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 1 | 8 | 8 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 10 | 10 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 20 | 20 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 143 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,72 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||