TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ |
| ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ PR. | |
| Kod | ENS209 |
| Ad | Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 3. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 4 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Etiket | S Seçmeli |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Arş.Gör. Dr. OLCAY KALAN |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, Endüstri Mühendisliği disiplininin odağında yer alan karar verme süreçlerini çok kriterli bir çerçevede analiz etmek ve karmaşık koşullar altında sistematik çözüm yaklaşımları geliştirmektir. Ders kapsamında, çok kriterli karar verme problemlerinin yapılandırılmasına yönelik metodolojiler incelenerek; mühendislik problemlerinin çözümünde kullanılan analitik tekniklerin ve modern karar modellerinin kapsamlı bir şekilde öğretilmesi hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği
Dersin içeriği; karar vermenin temel kavramları ve karar verme sürecinin aşamaları ile başlayarak, çok kriterli karar verme (ÇKKV) problemlerinin sınıflandırılması ve modellenmesini kapsamaktadır. Bu çerçevede, kriter ağırlıklandırma teknikleri, kesikli karar problemleri için yaygın olarak kullanılan AHP, ANP, TOPSIS, VIKOR ve PROMETHEE v.b. gibi sıralama yöntemleri ile sürekli karar verme problemleri kapsamında çok amaçlı matematiksel programlama ve hedef programlama yaklaşımları ele alınmaktadır. Ayrıca, karar verme sürecindeki belirsizliklerin yönetilmesi adına bulanık mantık temelli yaklaşımlara giriş yapılarak, öğrencilerin mühendislik vakaları üzerinde yöntem seçimi, uygulama ve duyarlılık analizi konularında pratik beceri kazanmaları sağlanmaktadır.
Dersin Ön Koşulu
YOK
Kaynaklar
Özbek, A., Aydın, Ş. N. (2025). Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ve Excel ile Problem Çözümü Kavram – Teori – Uygulama. Seçkin Yayıncılık. Ayçin, E. (2019). Çok kriterli karar verme: Bilgisayar uygulamalı çözümler. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 512. Zopounidis, C., & Doumpos, M. (Eds.). (2017). Multiple Criteria Decision Making: Applications in Management and Engineering. Springer. Evans, G. W. (2016). Multiple Criteria Decision Analysis for Industrial Engineering: Methodology and Applications. CRC Press.
Notlar
Konularla ilgili makaleler
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Çok kriterli karar verme (ÇKKV) süreçlerinin temel kavramlarını ve yöntemlerinin teorik altyapısını açıklayabilmek. |
| ÖÇ02 | Endüstri mühendisliği problemlerini analiz ederek, uygun ÇKKV yöntemleri ile çözüm modelleri kurabilmek ve uygulama becerisi kazanabilmek. |
| ÖÇ03 | Güncel ve yenilikçi karar verme yaklaşımlarını araştırmak ve bu yöntemlerin güçlü ve zayıf yönlerini değerlendirebilmek. |
| ÖÇ04 | Farklı ÇKKV algoritmalarından elde edilen sıralama sonuçlarını karşılaştırmalı olarak analiz edebilmek ve yöntemler arasındaki tutarlılığı istatistiksel tekniklerle değerlendirebilmek. |
| ÖÇ05 | Karar verme süreçlerinden elde edilen sonuçların kararlılığını duyarlılık analizi ile test edebilmek ve ulaşılan sonuçları raporlayabilmek. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Matematik, fen bilimleri ve Endüstri Mühendisliği disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimine sahip olur; bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri, karmaşık mühendislik problemlerinde kullanma becerisi edinir. | 3 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Karmaşık Endüstri Mühendisliği problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme ve analitik çözme becerisini elde eder; bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerisine sahip olur. | 4 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Karmaşık bir sistemi, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi kısıtlar ve koşullar altında, belirli gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi edinir; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi kazanır. | |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Endüstri Mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan modern teknik ve araçları seçme ve kullanma becerisi edinir, bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanma becerisine sahip olur. | 3 |
| PÖÇ05 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Karmaşık Endüstri Mühendisliği problemlerinin veya disipline özgü araştırma konularının incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi edinir. | 4 |
| PÖÇ06 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda veya bireysel olarak etkin biçimde çalışma becerisine sahip olur. | |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Türkçe sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az bir yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisine sahip olur. | |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği konusunda farkındalık bilincine sahip olur; bilgiye erişebilme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme becerisine sahip olur. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Etik ilkelerine uygun davranma, mesleki ve etik sorumluluk bilinciyle mühendislik uygulamalarında kullanılan standartlar hakkında bilgi sahibi olur. | |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi, iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi sahibi olur; girişimcilik, yenilikçilik hakkında farkındalık sahibi olur. | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Mühendislik uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlarda sağlık, çevre ve güvenlik üzerindeki etkileri ve çağın mühendislik alanına yansıyan sorunları hakkında bilgi sahibi olur ve mühendislik çözümlerinin hukuksal sonuçları konusunda farkındalığa sahip olur. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Meslek hayatında etkili iletişimin gücünden faydalanabilir ve gelişmeleri doğru yorumlama becerisine sahip olur. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Makine, insan, zaman, bilgi veya para içeren entegre sistemleri tasarlama, geliştirme, uygulama ve iyileştirme becerisine sahip olur. | 4 |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Maliyet, çevre, sürdürülebilir kalkınma, enerji, üretilebilirlik, etik, sağlık, güvenlik ve politik sorunlar gibi gerçekçi koşullar ve kısıtlar altında, modern tasarım, yöntemlerini uygulayarak, karmaşık ürün, süreç, iş, sistem tasarımı yapma, geliştirme, uygulama ve iyileştirme becerisine sahip olur. | 4 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Karar Vermeye Giriş ve Çok Kriterli Karar Verme | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 2 | Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 3 | Analitik Ağ Süreci (ANP) Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 4 | TOPSIS Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 5 | VIKOR Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 6 | ELECTRE Yöntemi | Makale ve Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 7 | CRITIC Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 8 | Ara Sınavlar | Ara Sınav Hazırlığı | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 9 | DEMATEL Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Tartışma, Örnek Olay |
| 10 | ENTROPİ Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 11 | EDAS Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 12 | MOORA Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 13 | SWARA Yöntemi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 14 | Yöntemler Arası Karşılaştırmalı Analiz ve Sonuçların İstatistiksel Tutarlılığı | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 15 | Çok kriterli Karar Verme Problemlerinde Duyarlılık Analizi | Makale ve Kitap Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Örnek Olay |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Final Sınavı Hazırlığı | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Final Sınavı Hazırlığı | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 3 | 42 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 7 | 7 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 18 | 18 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 109 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 4,36 | ||
| AKTS | 4 AKTS | ||