TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ |
| KAMU HUKUKU (YL) (TEZLİ) | |
| Kod | KMH724 |
| Ad | Risk Ceza Hukuku ve Yapay Zekâ |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Bahar |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi ARZU BALAN |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Yapay zekâ teknolojilerinin ceza hukuku üzerindeki etkilerinin anlaşılması ve kavranması; yapay zekâ sistemlerinin kullanımıyla ortaya çıkan hukuki sorunların incelenmesi; yapay zekâ bağlamında ceza sorumluluğu, kusur, nedensellik ve isnadiyet gibi temel ceza hukuku kavramlarının yeniden değerlendirilmesi; yapay zekâ ve algoritmik karar sistemlerine ilişkin teorik ve pratik bilgilerin kazandırılmasıdır.
Dersin İçeriği
Dersin içeriği, yapay zekâ ve algoritmik sistemlerin ceza hukuku bakımından ortaya çıkardığı sorunların incelenmesinden oluşmaktadır. Bu kapsamda yapay zekânın hukuki niteliği, otonom sistemler ve ceza sorumluluğu, algoritmik karar verme süreçleri, yapay zekâ kaynaklı riskler, dijital deliller, yapay zekâ destekli suç soruşturmaları ve yapay zekâ teknolojilerinin ceza adaleti sistemindeki kullanımı ele alınmaktadır. Ayrıca yapay zekâ ile bağlantılı yeni suç tipleri ve mevcut suç tiplerinin bu teknoloji bağlamında uygulanması da değerlendirilmektedir.
Dersin Ön Koşulu
Yok
Kaynaklar
Bu ders, yapay zekâ ve ceza hukuku alanına ilişkin teorik bilgilerin yanı sıra uygulamadaki örneklerin incelenmesini de içermektedir. Ders kapsamında ulusal ve uluslararası mevzuat düzenlemeleri, yargı kararları ve doktrindeki görüşler ele alınarak teorik bilgilerin uygulama ile ilişkilendirilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca yapay zekâ sistemlerinin ceza adaleti sisteminde kullanımı, algoritmik karar alma süreçleri ve bu süreçlerin doğurabileceği etik ve hukuki sorunlar tartışılmaktadır. -Balan, Arzu, Ceza Hukuku Teorisinde ‘Meta’morfoz: ‘Tehlike’ Suçları, Adalet Yayınevi. -Aydın, Devrim, Ceza Muhakemesinde Deliller, Yetkin Yayınevi. Erdoğan, Irmak, Yapay Zekâ ve Profilleme Teknolojilerinin Ceza Muhakemesinde Kişisel Veri İşlenmesine Etkileri -Ata, Sefa, Ceza Hukuku Bağlamında Yapay Zeka
Notlar
-Coeckelbergh, Mark, AI Ethics, The MITT Press, Cambridge. -Ashworth, Andrew/ Zedner, Lucia, Preventive Justice, Oxford University Press, 2015. -Arslan, Çetin, Dijital Delil ve İletişimin Denetlenmesi, Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Cilt:3, Sayı:2, s. 253-266 -Elmas, Çetin, Yapay Zekâ Uygulamaları Yapay Sinir Ağı/Makine Öğrenmesi/Derin Öğrenme/Derin Ağlar/Bulanık Mantık/Genetik Algoritma. Seçkin Yayınevi
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler: Yapay zekâ ve algoritmik sistemlerin ceza hukuku üzerindeki etkilerini açıklar. |
| ÖÇ02 | Yapay zekâ teknolojilerinin ortaya çıkardığı hukuki sorunları ceza hukuku perspektifinden analiz eder. |
| ÖÇ03 | Yapay zekâ bağlamında fiil, kusur, nedensellik ve isnadiyet gibi temel ceza hukuku kavramlarını değerlendirir. |
| ÖÇ04 | Otonom sistemler ve yapay zekâ teknolojilerinin ceza sorumluluğu bakımından doğurduğu sorunları tartışır. |
| ÖÇ05 | Yapay zekâ destekli karar alma süreçlerinin ceza adaleti sistemi üzerindeki etkilerini sayar. |
| ÖÇ06 | Yapay zekâ ve dijital teknolojilerle bağlantılı yeni suç tiplerini ve mevcut suç tiplerinin uygulanmasını ayırt eder. |
| ÖÇ07 | Yapay zekâ uygulamalarının ceza hukuku bakımından doğurduğu etik ve hukuki sorunları anlatır. |
| ÖÇ08 | Yapay zekâ ve ceza hukuku alanındaki güncel gelişmeleri eleştirel bir bakış açısıyla analiz eder ve çözüm önerileri geliştirir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Lisans düzeyi yeterliliklerine dayalı olarak, aynı veya farklı bir alanda bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirebilme ve derinleştirebilme. | 5 |
| PÖÇ02 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alanında edindiği uzmanlık düzeyindeki kuramsal ve uygulamalı bilgileri kullanabilme. Alanında edindiği bilgileri farklı disiplin alanlarından gelen bilgilerle bütünleştirerek yorumlayabilme ve yeni bilgiler oluşturabilme. Alanı ile ilgili karşılaşılan sorunları araştırma yöntemlerini kullanarak çözümleyebilme. | 2 |
| PÖÇ03 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Alanı ile ilgili uzmanlık gerektiren bir çalışmayı bağımsız olarak yürütebilme. | 4 |
| PÖÇ04 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Alanında edindiği uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilme ve öğrenmesini yönlendirebilme. | |
| PÖÇ05 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Alanı ile ilgili verilerin toplanması, yorumlanması, uygulanması ve duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerleri gözeterek denetleyebilme ve bu değerleri öğretebilme. | |
| PÖÇ06 | - | Sosyal ilişkileri ve bu ilişkileri yönlendiren normları eleştirel bir bakış açısıyla incelemeyebilme, geliştirebilme |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Yapay zekâ, algoritma ve dijitalleşme kavramları: Temel kavramsal çerçeve | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Yapay zekânın gelişimi ve hukuk üzerindeki etkileri | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Dijitalleşme ve ceza hukukunun dönüşümü: Ceza hukukunun yeni sorun alanları | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Yapay zekâ bağlamında ceza hukukunun temel kavramları: fiil, kusur, nedensellik ve isnadiyet | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 5 | Otonom sistemler ve ceza sorumluluğu: Fail kavramının yeniden değerlendirilmesi | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 6 | Yapay zekâ kaynaklı riskler ve ceza hukukunda risk kavramı | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 7 | Yapay zekâ ve suç tipleri: Yapay zekâ ile işlenen suçlar ve yeni suç tipleri | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav, Sözlü Sınav, Ödev |
|
| 9 | Ceza muhakemesi hukuku açısından yapay zekâ: dijital deliller, algoritmik analiz ve soruşturma süreçleri | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 10 | Yapay zekâ ve ceza sorumluluğu tartışmaları: üretici, kullanıcı ve geliştiricinin sorumluluğu | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 11 | Algoritmik karar verme ve ceza adaleti sistemi: predictive policing ve risk değerlendirme sistemleri | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 12 | Yapay zekâ ve ceza muhakemesi: dijital deliller, veri analizi ve algoritmik soruşturma yöntemleri | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 13 | Yapay zekâ, etik ve ceza hukuku: algoritmik önyargı (bias), şeffaflık ve hesap verebilirlik sorunları | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 14 | Yapay zekâ ve ceza hukuku alanında güncel gelişmeler ve karşılaştırmalı hukuk tartışmaları | İlgili konuya ilişkin ders materyallerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap |
| 15 | Pratik çalışma | İlgili alana ilişkin örnek olayların tartışılması | Öğretim Yöntemleri: Örnek Olay |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
|
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Sözlü Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 3 | 10 | 30 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 10 | 10 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 10 | 10 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 162 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,48 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||