TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | REKTÖRLÜK |
| Alan Dışı Dersler Koordinatörlüğü | |
| Kod | SD0766 |
| Ad | TEKNOLOJİDE X-IŞINI KULLANIMI |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz ve Bahar |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 3 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Üniversite Dersi |
| Etiket | ÜOD Üniversite Ortak Ders |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi VEYSİ GÜÇKAN |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Dr. Öğr. Üyesi VEYSİ GÜÇKAN
(Güz)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
Dr. Öğr. Üyesi VEYSİ GÜÇKAN (Güz) (B Grubu) (Sor. Öğr. Ele.) |
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, öğrencilerin kristal yapı kavramını, X-ışınlarının temel özelliklerini ve maddenin iç yapısının incelenmesinde kullanılan yöntemleri tanımalarını sağlamaktır. Ders kapsamında X-ışınlarının bilim, sağlık, mühendislik ve endüstrideki uygulamaları ele alınarak kristal yapı ile modern teknolojiler arasındaki ilişki açıklanır. Öğrencilerin kristal yapılar, X-ışınları ve modern teknolojiler arasındaki ilişkiyi kavramaları ve bu bilgileri günlük yaşamla ilişkilendirebilmeleri hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği
Bu derste X-ışınlarının keşfi, temel özellikleri ve kullanım alanları ele alınmaktadır. Kristal ve amorf yapı kavramları, kristal sistemleri, ve kristallerin teknolojideki önemi incelenmektedir. X-ışınlarının madde ile etkileşimi, kırınım prensipleri ve X-Işını Kırınımı (XRD) tekniğinin temel çalışma esasları tanıtılmaktadır. Ayrıca kristal yapı analizi, faz tayini, XRD verilerinin yorumlanması ve bilgisayar destekli veri analiz yöntemleri hakkında temel bilgiler verilmektedir. Ders kapsamında nanoteknoloji, enerji teknolojileri, elektronik ve sağlık alanlarında X-ışınlarının güncel uygulamalarına da yer verilmektedir.
Dersin Ön Koşulu
Kaynaklar
B. D. Cullity, S. R. Stock, Elements of X-Ray Diffraction. C. Suryanarayana, M. Grant Norton, X-Ray Diffraction: A Practical Approach.
Notlar
Ders notları ve SCI makaleler.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | X-ışınlarının keşif sürecini ve bilim dünyasındaki önemini açıklar. |
| ÖÇ02 | X-ışınlarının temel özelliklerini tanımlar. |
| ÖÇ03 | Kristal ve amorf yapı kavramlarını ayırt eder. |
| ÖÇ04 | Kristallerin doğadaki oluşum süreçleri hakkında temel bilgi edinir. |
| ÖÇ05 | Kristallerin modern teknolojilerdeki kullanım alanlarını açıklar. |
| ÖÇ06 | X-ışınlarının madde ile etkileşiminin temel prensiplerini yorumlar. |
| ÖÇ07 | X-ışını kırınımı (XRD) tekniğinin temel çalışma mantığını açıklar. |
| ÖÇ08 | XRD tekniğinin kristal yapıların incelenmesindeki önemini kavrar. |
| ÖÇ09 | X-ışınlarının nanoteknoloji ve yeni nesil malzeme çalışmalarındaki rolünü açıklar. |
| ÖÇ10 | X-ışınlarının enerji, elektronik, tıp ve uzay teknolojilerindeki kullanım alanlarını değerlendirir. |
| ÖÇ11 | X-ışınlarının sağlık alanındaki kullanım örneklerini açıklar. |
| ÖÇ12 | X-ışınlarının endüstriyel uygulamalarını açıklar. |
| ÖÇ13 | X-ışınlarının günlük yaşamda kullanıldığı teknolojileri tanır. |
| ÖÇ14 | Bilimsel gelişmeler ile teknolojik ilerlemeler arasındaki ilişkiyi yorumlar. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | X-ışınlarının keşfi ve bilim dünyasına etkileri | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 2 | Maddenin düzeni: Kristaller | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 3 | Maddenin düzeni: Amorf yapılar | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 4 | Doğada kristaller | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Soru-Cevap |
| 5 | Teknolojide kristaller | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Gösteri, Soru-Cevap, Örnek Olay |
| 6 | X-ışınlarının madde ile etkileşimi | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Soru-Cevap |
| 7 | Kırınım kavramı ve Bragg Yasasının temel prensipleri | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Soru-Cevap |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Yazılı Sınav |
|
| 9 | X-Işını Kırınımı (XRD) tekniğine giriş | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Gösteri, Gösterip Yaptırma |
| 10 | XRD ile kristal yapıların incelenmesi | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Gösteri, Gösterip Yaptırma |
| 11 | Nanoteknoloji ve yeni nesil malzemelerde X-ışınları | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Soru-Cevap |
| 12 | X-ışınlarının sağlık alanındaki uygulamaları | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 13 | X-ışınlarının endüstride uygulamaları | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 14 | X-ışınlarının günlük yaşamdaki uygulamaları | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 15 | Güncel teknolojilerde X-ışını uygulamaları: Enerji, elektronik, tıp ve uzay teknolojileri | Ders içeriğinin okunması, internetten ön çalışma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Soru-Cevap |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
|
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 2 | 28 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 8 | 8 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 16 | 16 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 80 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 3,20 | ||
| AKTS | 3 AKTS | ||