Genel Bilgi
| Birim | REKTÖRLÜK |
| Alan Dışı Dersler Koordinatörlüğü | |
| Kod | SD0813 |
| Ad | Kalıtım ve Çevre Etkileşimi |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz ve Bahar |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 3 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Üniversite Dersi |
| Etiket | ÜOD Üniversite Ortak Ders |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Doç. Dr. Mervan BAYRAKTAR |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Doç. Dr. Mervan BAYRAKTAR
(Güz)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, canlılarda gözlenen özelliklerin oluşumunda kalıtsal ve çevresel faktörlerin rollerini açıklamak; genotip ile fenotip arasındaki ilişkiyi öğretmek ve farklı genotiplerin değişen çevre koşullarına verdikleri tepkilerin anlaşılmasını sağlamaktır. Ders ayrıca büyüme, gelişme, verim, hastalık direnci, çevresel streslere dayanıklılık ve adaptasyon gibi özelliklerin genetik ve çevresel temellerini ortaya koymayı; kalıtım-çevre etkileşiminin hayvan yetiştiriciliği, ıslah, biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir üretimdeki önemini kavratmayı amaçlamaktadır.
Dersin İçeriği
Kalıtım, çevre, genotip, fenotip ve varyasyon kavramları; genetik bilginin temel yapısı ve aktarılması; kalıtımın temel ilkeleri; genotip-fenotip ilişkisi; kalıtsal ve çevresel varyasyon; canlılarda büyüme, gelişme, verim ve adaptasyon özellikleri üzerine genetik ve çevresel faktörlerin etkileri; genotip × çevre etkileşimi; kalıtım derecesi ve fenotipik varyasyon; besleme, iklim, bakım, barınma ve yetiştirme koşullarının fenotip üzerindeki etkileri; epigenetik düzenlemeler; hastalık direnci, çevresel streslere dayanıklılık ve çevreye uyum; iklim değişikliği karşısında genetik çeşitlilik ve adaptasyon; kalıtım-çevre etkileşiminin hayvan yetiştiriciliği, ıslah ve sürdürülebilir üretim açısından önemi.
Dersin Ön Koşulu
Kaynaklar
Falconer, D. S. ve Mackay, T. F. C. Introduction to Quantitative Genetics. Bourdon, R. M. Understanding Animal Breeding. Nicholas, F. W. Introduction to Veterinary Genetics. Lynch, M. ve Walsh, B. Genetics and Analysis of Quantitative Traits. Mrode, R. A. Linear Models for the Prediction of Animal Breeding Values.
Notlar
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Kalıtım, çevre, genotip, fenotip ve varyasyonla ilgili temel kavramları açıklar. |
| ÖÇ02 | Genetik bilginin yapısını, organizasyonunu ve nesiller arasındaki aktarımını açıklar. |
| ÖÇ03 | Canlılarda gözlenen özelliklerin oluşumunda genetik ve çevresel faktörlerin rollerini ayırt eder. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Kalıtım ve Çevre Kavramlarına Giriş | Yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 2 | Genetik Bilginin Temel Yapısı | Yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 3 | Kalıtımın Temel İlkeleri | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 4 | Genotip ve Fenotip İlişkisi | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 5 | Çevresel Faktörler ve Canlılar Üzerindeki Etkileri | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 6 | Genotip × Çevre Etkileşimi | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 7 | Kalıtsal ve Çevresel Varyasyon | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | yok | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 9 | Epigenetik ve Çevresel Düzenleme | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 10 | Besleme ve Genetik Yapı Arasındaki İlişkiler | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 11 | Büyüme, Gelişme ve Verim Özelliklerinde Kalıtım-Çevre Etkileşimi | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 12 | Hastalık Direnci, Dayanıklılık ve Çevreye Uyum | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 13 | İklim Değişikliği ve Canlılarda Adaptasyon | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 14 | Kalıtım-Çevre Etkileşiminin Islah ve Biyoteknolojide Kullanımı | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 15 | Sonuç | yok | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | yok | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | yok | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 2 | 28 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 5 | 5 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 14 | 14 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 75 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 3,00 | ||
| AKTS | 3 AKTS | ||