TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | REKTÖRLÜK |
| Alan Dışı Dersler Koordinatörlüğü | |
| Kod | SD0841 |
| Ad | Gıda Sahteciliği ve Tespit Yöntemleri |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz ve Bahar |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 3 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Üniversite Dersi |
| Etiket | ÜOD Üniversite Ortak Ders |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Öğr. Gör. ONUR SEVİNDİK |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Öğr. Gör. ONUR SEVİNDİK
(Güz)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
Öğr. Gör. ONUR SEVİNDİK (Güz) (B Grubu) (Sor. Öğr. Ele.) |
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı; öğrencilerin gıda okuryazarlığı konusunda bilinç kazanmalarını, gıda sahteciliği ve tağşiş uygulamalarını tanımalarını, güvenilir gıda seçimi konusunda doğru karar verebilmelerini ve gıda sahteciliğinin tespitinde kullanılan modern analitik yöntemler hakkında temel bilgi edinmelerini sağlamaktır. Bu ders sonunda öğrencilerin günlük yaşamda karşılaştıkları gıda ürünlerini bilimsel bakış açısıyla değerlendirebilmeleri ve gıda sahteciliği konusunda bilinç kazanmaları hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği
Bu ders kapsamında; gıda okuryazarlığı ve güvenilir gıdaya ilişkin temel kavramlar, gıdalarda hile ve tağşiş uygulamaları, hileli gıdaların tespiti ile bunların ekonomik, etik ve sağlık açısından sonuçları ele alınacaktır. Etiket bilgileri, yanıltıcı beyanlar, tüketici hakları ve gıda satın alırken dikkat edilmesi gereken hususlar değerlendirilecek; bal, zeytinyağı, bitkisel yağlar, et ve süt ürünleri, baharatlar, kahve, çay, meyve suları, alkollü içecekler ve sirke gibi farklı ürün gruplarında karşılaşılan hile örnekleri incelenecektir. Gıda sahteciliğinin belirlenmesinde kullanılan temel ve ileri analitik yöntemler, gerçek laboratuvar örnekleri ve güncel vakalar üzerinden açıklanacak; yapay zekâ, veri analizi ve yeni teknolojilerin bu alandaki kullanım olanakları ile gelecekte tüketicileri bekleyen sorunlar tartışılacaktır. 1. Gıda okuryazarlığı ve güvenilir gıda kavramı 2. Gıda sahteciliği ve tağşiş kavramları 3. Dünyada ve Türkiye'de gıda sahteciliği örnekleri 4. Gıda sahteciliğinin ekonomik, etik ve halk sağlığı üzerindeki etkileri 5. Gıda etiketleri, yanıltıcı beyanlar ve tüketici hakları 6. Market ve pazarda güvenilir gıda seçimi: Nelere dikkat edilmelidir? 7. Bal, zeytinyağı ve bitkisel yağlarda sahtecilik 8. Et, süt ürünleri, baharat, kahve, çay, meyve suyu, içki ve sirke gibi ürünlerde sahtecilik 9. Gıda sahteciliğinde kullanılan temel analiz yaklaşımları 10. Gıda sahteciliğinin tespitinde kullanılan modern analitik yöntemler 11. Gerçek laboratuvar vakaları ve bilimsel değerlendirme 12. Gıda sahteciliğinde yapay zekâ, veri analizi ve yeni teknolojiler 13. Güncel gıda sahteciliği olaylarının tartışılması 14. Güvenilir gıda tüketimi ve gelecekte tüketiciyi bekleyen riskler
Dersin Ön Koşulu
Kaynaklar
1. Spink J., Food Fraud Prevention. 2. Sun D.-W. (Ed.), Modern Techniques for Food Authentication. 3. Skoog, Holler & Crouch, Principles of Instrumental Analysis. 4. Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda Kodeksi ve Taklit-Tağşiş Duyuruları. 5. Enstrumental analiz, D. A. Skoog, F.J. Holler ve T.A. Nieman V.Baskı. Türkçe çeviri (E. Kılıç, F.Köseoğlu ve H.Yılmaz) Bilim Yayıncılık., Ankara.
Notlar
Gıda sahteciliğine ilişkin güncel haberler, vakalar ve ulusal/uluslararası düzeyde uygulanan önleme ve tespit yaklaşımları
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Gıda okuryazarlığı ve güvenilir gıda kavramlarını tanımlar ve temel unsurlarını açıklar. |
| ÖÇ02 | Gıda sahteciliği ve tağşiş kavramlarını tanımlar ve aralarındaki farkları ayırt eder. |
| ÖÇ03 | Türkiye’de ve dünyada karşılaşılan yaygın gıda sahteciliği örneklerini tanır. |
| ÖÇ04 | Gıda sahteciliğinin ekonomik, etik ve halk sağlığı üzerindeki temel etkilerini değerlendirir. |
| ÖÇ05 | Gıda etiketlerini ve beyanlarını tüketici hakları açısından değerlendirir ve yanıltıcı bilgileri ayırt eder. |
| ÖÇ06 | Marketten gıda satın alırken güvenilirlik açısından dikkat edilmesi gereken temel ölçütleri uygular. |
| ÖÇ07 | Bal, zeytinyağı ve bitkisel yağlarda karşılaşılan başlıca sahtecilik yöntemlerini açıklar. |
| ÖÇ08 | Farklı gıda gruplarında görülen yaygın sahtecilik ve tağşiş uygulamalarını ayırt eder. |
| ÖÇ09 | Gıda sahteciliğinin belirlenmesinde kullanılan temel analiz yaklaşımlarını ve kullanım amaçlarını açıklar |
| ÖÇ10 | Gıda sahteciliğinin tespitinde kullanılan modern analitik teknikleri temel prensipleri açısından karşılaştırır. |
| ÖÇ11 | Gerçek laboratuvar bulgularını gıda sahteciliği açısından yorumlar ve temel bilimsel çıkarımlarda bulunur |
| ÖÇ12 | Yapay zekâ, veri analizi ve yeni teknolojilerin gıda sahteciliğinin tespitindeki kullanım alanlarını açıklar. |
| ÖÇ13 | Güncel gıda sahteciliği vakalarını bilimsel kanıtlar ve tüketici güvenliği açısından değerlendirir. |
| ÖÇ14 | Güvenilir gıda tüketimine yönelik bilinçli seçimler yapar ve gelecekte ortaya çıkabilecek riskleri değerlendirir. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Gıda okuryazarlığı, güvenilir gıda ve bilinçli gıda tüketiminin temel ilkeleri ele alınır. | Kısa literatür araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 2 | Gıda sahteciliği, tağşiş ve ilgili temel kavramlar örneklerle açıklanır. | Kısa literatür taraması. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım |
| 3 | Türkiye’de ve dünyada karşılaşılan gıda sahteciliği vakaları örnekler üzerinden incelenir. | Güncel gıda sahteciliği örneklerinin araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Gıda sahteciliğinin ekonomik kayıplar, etik sorunlar ve halk sağlığı üzerindeki etkileri tartışılır. | Konuyla ilgili bilimsel ve güncel kaynakların incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma, Anlatım |
| 5 | Gıda etiketleri, yanıltıcı beyanlar ve tüketici hakları gerçek ürün örnekleri üzerinden değerlendirilir. | Gıda etiketleri ve tüketici haklarına ilişkin temel bilgilerin incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 6 | Market ve pazarda güvenilir gıda seçerken dikkat edilmesi gereken temel noktalar uygulamalı örneklerle ele alınır. | Market ve pazarlardaki gıda ürünlerinin etiket ve ambalaj bilgilerinin gözden geçirilmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 7 | Bal, zeytinyağı ve diğer bitkisel yağlarda yaygın sahtecilik yöntemleri ve bunların belirlenmesi ele alınır. | İlgili ürün gruplarında sahtecilik örneklerine yönelik kısa literatür taraması. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | Ders konularının genel olarak gözden geçirilmesi. | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 9 | Et, süt ürünleri, baharat, kahve, çay, meyve suyu, alkollü içecekler ve sirke gibi ürünlerde görülen sahtecilik örnekleri incelenir. | Farklı gıda gruplarında karşılaşılan sahtecilik örneklerinin araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 10 | Gıda sahteciliğinin belirlenmesinde kullanılan temel fiziksel, kimyasal ve enstrümantal analiz yaklaşımları tanıtılır. | Temel gıda analiz yöntemlerine ilişkin kaynakların incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 11 | Gıda sahteciliğinin tespitinde kullanılan modern kromatografik, spektroskopik ve izotopik analiz teknikleri ele alınır. | Modern analitik yöntemlere ilişkin temel bilgilerin gözden geçirilmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 12 | Gerçek laboratuvar vakaları ve analiz sonuçları üzerinden gıda sahteciliğinin bilimsel olarak değerlendirilmesi gerçekleştirilir. | Kısa literatür taraması. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma |
| 13 | Yapay zekâ, kemometri, veri analizi ve yeni teknolojilerin gıda sahteciliğinin tespitindeki uygulamaları incelenir. | Yapay zekâ ve veri analizinin gıda alanındaki uygulamalarına ilişkin kısa literatür taraması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 14 | Türkiye’de ve dünyada güncel gıda sahteciliği olayları seçilmiş vakalar üzerinden tartışılır. | Güncel gıda sahteciliği haber ve vakalarının araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma |
| 15 | Güvenilir gıda tüketimi, tüketici farkındalığı ve gelecekte ortaya çıkabilecek yeni gıda sahteciliği riskleri genel olarak değerlendirilir. | Ders kapsamında ele alınan konuların genel olarak gözden geçirilmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Arasınav sonrası işlenen konuların genel tekrarı | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | İşlenen konuların genel tekrarı | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 2 | 28 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 8 | 8 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 16 | 16 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 80 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 3,20 | ||
| AKTS | 3 AKTS | ||