Genel Bilgi
| Birim | SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ |
| SERAMİK (YL) | |
| Kod | SRB722 |
| Ad | Teknik Camlar ve Uygulama Alanları |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Bahar |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Yüksek Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Doç. Dr. SUNA ÇETİN YETER |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, teknik camların yapı, bileşim, üretim yöntemleri ve temel özelliklerini incelemek; farklı teknik cam türlerinin fiziksel, kimyasal, mekanik, termal ve optik özellikleri ile kullanım alanları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Öğrencilerin teknik camların geliştirilmesine yönelik güncel teknolojileri ve uygulamaları değerlendirmeleri, cam bileşimi ve özellikleri arasındaki ilişkiyi kavramaları ve farklı kullanım alanlarına yönelik uygun cam türünü seçebilme becerisi kazanmaları amaçlanmaktadır.
Dersin İçeriği
Teknik cam kavramı ve teknik camların sınıflandırılması; borosilikat, alüminosilikat, fosfat, silikat ve özel amaçlı cam sistemleri; teknik camların fiziksel, kimyasal, mekanik, termal ve optik özellikleri; ısıl şok dayanımı, kimyasal dayanım, termal genleşme ve mekanik dayanım; optik camlar, laboratuvar ve farmasötik camlar, elektronik ve ekran camları, fiber camlar, cam elyaflar, güvenlik ve dayanımı artırılmış camlar, biyomedikal camlar ve cam-seramikler; teknik camların üretim, şekillendirme, ısıl işlem ve yüzey modifikasyonları; farklı endüstriyel ve teknolojik uygulamalarda cam seçimi ve performans kriterleri incelenir. Teknik camların güncel araştırma ve teknolojik uygulamaları bilimsel literatür üzerinden değerlendirilir. Teknik camların kullanım alanları arasında optik, elektronik, telekomünikasyon, otomotiv, yapı, laboratuvar, sağlık ve enerji teknolojileri bulunmaktadır.
Dersin Ön Koşulu
Ön koşul bulunmamaktadır.
Kaynaklar
Shelby, J. E. Introduction to Glass Science and Technology. Varshneya, A. K. Fundamentals of Inorganic Glasses. Vogel, W. Chemistry of Glass. Höland, W. & Beall, G. Glass-Ceramic Technology. Shelby, J. E. Handbook of Glass Science and Technology. Teknik cam üreticilerinin teknik dokümanları ve veri sayfaları. Güncel SCI/SCIE kapsamındaki bilimsel makaleler.
Notlar
-
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Teknik cam kavramını ve teknik camların temel sınıflandırmasını açıklayabilir. |
| ÖÇ02 | Farklı cam sistemlerinin bileşim, yapı ve özelliklerini karşılaştırabilir. |
| ÖÇ03 | Teknik camların fiziksel, kimyasal, mekanik, termal ve optik özelliklerini değerlendirebilir. |
| ÖÇ04 | Teknik camların üretim ve şekillendirme yöntemlerini açıklayabilir. |
| ÖÇ05 | Camların özellikleri ile kullanım alanları arasındaki ilişkiyi kurabilir. |
| ÖÇ06 | Farklı uygulamalar için uygun teknik cam türünü özellikleri doğrultusunda değerlendirebilir. |
| ÖÇ07 | Teknik camların yüzey işlemleri ve dayanım artırma yöntemlerini açıklayabilir. |
| ÖÇ08 | Teknik camlar alanındaki güncel bilimsel ve teknolojik gelişmeleri literatür üzerinden değerlendirebilir. |
| ÖÇ09 | Teknik camların seramik ve cam-seramik malzemelerle birlikte kullanım olanaklarını tartışabilir. |
| ÖÇ10 | Bilimsel literatürü kullanarak teknik bir cam uygulamasına ilişkin teorik bir inceleme yürütebilir ve sunabilir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sanat ve tasarım alanının temel kuramsal bilgilerine sahiptir. | |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Seramik sanatı ve tasarımı alanına ilişkin ileri düzey kuramsal, tarihsel ve uygulamalı bilgiye sahiptir. | |
| PÖÇ03 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Seramik sanatına ilişkin güncel yaklaşımları, sanat kuramlarını ve çağdaş sanat pratiklerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir. | |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik malzeme, teknik ve üretim süreçlerine ilişkin uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerilerini sanatsal çalışmalarında kullanır. | |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik sanatı alanında özgün fikirler geliştirir ve bu fikirleri sanatsal üretim süreçlerine dönüştürür. | |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Sanatsal araştırma ve üretim süreçlerinde farklı disiplinlerin bilgi, yöntem ve yaklaşımlarından yararlanır. | 3 |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik sanatı alanındaki problemleri tanımlar, araştırır ve yaratıcı çözüm önerileri geliştirir. | |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Sanatsal araştırmalarında bilimsel ve sanatsal araştırma yöntemlerini kullanarak bağımsız çalışmalar yürütür. | 3 |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Kendi sanatsal üretimlerini ve diğer sanatçıların çalışmalarını estetik, kavramsal ve eleştirel bağlamda değerlendirir. | |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Sanatsal çalışmalarını yazılı, sözlü ve görsel iletişim araçlarını kullanarak akademik ve sanatsal ortamlarda sunar. | 4 |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Seramik sanatı alanındaki ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip eder ve mesleki gelişimini bağımsız olarak sürdürür. | |
| PÖÇ12 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Farklı disiplinlerden sanatçılar, tasarımcılarla ortak projeler üretir. | 4 |
| PÖÇ13 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Geleneksel ve çağdaş seramik üretim yöntemlerini, malzeme ve yüzey araştırmalarını deneysel yaklaşımlarla bir araya getirerek sanatsal çalışmalar gerçekleştirir. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Bu haftada teknik cam kavramı, bu malzemelerin tarihsel gelişimi ve temel sınıflandırılması incelenmektedir. | Ders öncesinde önerilen kaynaklardan teknik camın tanımı, tarihsel gelişimi ve temel cam türleri ile ilgili giriş bölümlerinin okunması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 2 | Bu haftada teknik camların içyapısı, atomik düzenlenmeleri ile kimyasal bileşimleri ve özellikleri arasındaki temel ilişkiler (bileşim-özellik ilişkisi) incelenmektedir. | Ders öncesinde cam yapısında ağ yapıcı, ağ değiştirici ve ara oksit kavramlarının gözden geçirilmesi ve ilgili ders notlarının okunması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Problem Çözme, Tartışma |
| 3 | Bu haftada borosilikat, alüminosilikat ve fosfat cam sistemlerinin bileşimleri, yapısal özellikleri, üretim süreçleri ve kullanım alanları incelenmektedir. | Borosilikat, alüminosilikat ve fosfat camların temel kimyasal bileşimlerinin ve kullanım alanlarının ilgili literatürden (örn. J. E. Shelby'nin kitabındaki ilgili bölümler) önceden okunması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 4 | Bu haftada teknik camların viskozite-sıcaklık ilişkisi, yoğunluk, sertlik, çizilme direnci ve kimyasal kararlılık gibi özellikleri; stüdyo ortamında biçimlendirme kolaylığı, nesne ağırlığı/hissi, kullanım ömrü ve ürün dayanımı boyutlarıyla incelenmektedir. | Farklı cam türlerinin viskozite veya mekanik dayanım farklılıklarının stüdyo pratiklerine (sıcak cam üfleme, kalıplama, fırınlama) ve nihai ürünün yüzey kalitesine etkilerini inceleyen bir örneğin/vakanın araştırılması ve derse gözlemlerle gelinmesi. | Öğretim Yöntemleri: Alıştırma ve Uygulama, Anlatım |
| 5 | Bu haftada camın ısıl genleşme, ısı iletimi ve ısıl şok direnci gibi özellikleri; sıcak cam şekillendirme, cam fırınlama (fusing/slumping) süreçleri ve sanatsal üretimdeki güvenli uygulamalar bağlamında incelenmektedir. | "Cam füzyonu, sıcak şekillendirme veya tavlama (annealing) aşamalarında ani sıcaklık değişimlerinin ve ısıl genleşmenin sanatsal eserler üzerindeki olası risklerinin (kırılma, çatlama) araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 6 | Bu haftada optik camların sınıflandırılması, kırılma indisi, Abbe sayısı ve renk dispersiyonu gibi temel özellikleri; ışık enstalasyonları, mercek ve optik eleman tasarımı, prizmatik formlar ve çağdaş cam heykeltıraşlığındaki estetik kullanım alanları bağlamında incelenmektedir. | Optik camlar, mercekler veya prizmalar kullanarak ışığı büken, odaklayan ya da renklere ayıran çağdaş bir sanat eserinin veya aydınlatma armatürü tasarımının araştırılması ve derse görsel materyalle gelinmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 7 | Bu haftada laboratuvar ekipmanları, hassas kimyasal Kaplar ve medikal/farmasötik ambalajlarda kullanılan camların kimyasal kararlılığı, sterilizasyon uyumu ve dayanıklılık özellikleri; işlevsel nesne tasarımı, ergonomi ve medikal ürün estetiği odaklı olarak incelenmektedir. | İkonik veya çağdaş bir medikal/laboratuvar cam nesnesinin (örneğin erlenmeyer, hassas dozaj ambalajı veya medikal ürün) form-işlev ilişkisinin incelenmesi ve ürünün kullanım ergonomisi üzerine gözlemlerle derse gelinmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
|
| 9 | Bu haftada cam elyaf takviyeli kompozitlerin (CTP/GFRP) hafiflik, form verilebilirlik ve dayanım özellikleri; çağdaş heykel sanatı, ikonik mobilya tasarımı, kamusal alan enstalasyonları ve mimari ögeler bağlamında incelenmektedir. | Cam elyaf takviyeli kompozitler (CTP) kullanılarak üretilmiş ikonik bir mobilya (örneğin Eames sandalyeleri) veya büyük ölçekli bir heykel/mimari ögenin form-malzeme ilişkisinin araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Tartışma, Soru-Cevap |
| 10 | Bu haftada şeffaf ekranlar, ışık yayan yüzeyler, akıllı cam paneller ve optoelektronik sistemlerin sanat ve tasarım bağlamındaki estetik ve işlevsel gereksinimleri; çağdaş arayüz tasarımı, mekânsal enstalasyonlar ve nesne tasarımı odaklı olarak incelenmektedir. | Şeffaf yüzey teknolojilerinin, akıllı camların veya dijital ekran tasarımlarının çağdaş sanat, mimarlık ve iç mekan tasarımlarındaki kullanım örneklerinin araştırılması ve derse bu konuda ilham verici bir görsel ile gelinmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Gösteri |
| 11 | Bu haftada cam fiberlerin ışığı yönlendirme ve taşıma ilkeleri; dinamik aydınlatma tasarımları, ışık enstalasyonları, tekstil bütünleşmeleri ve çağdaş sanat uygulamalarındaki estetik potansiyeli incelenmektedir. | Fiber optik malzemelerin kullanıldığı çağdaş ışık enstalasyonlarının, mimari aydınlatma tasarımlarının veya ışıklı tekstil ürünlerinin araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 12 | Bu haftada lamine, temperli ve kurşungeçirmez camların yapısal güvenlik, akustik yalıtım ve darbe dayanımı özellikleri; otomotiv ve mimari tasarımda form, saydamlık ve mekânsal estetik boyutlarıyla incelenmektedir. | Büyük ölçekli mimari cephelerde veya ikonik taşıt tasarımlarında güvenlik camlarının (lamine/temperli) formu ve mekanı nasıl şekillendirdiğine dair bir projenin incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 13 | Bu haftada biyoaktif camlar ve cam-seramiklerin doku uyumu, biyouyumluluk ve kristalleşme mekanizmaları; biyo-tasarım, insan vücudu ile uyumlu protez/implant tasarımları, dental estetik ve medikal giyilebilir ürünler bağlamında incelenmektedir. | Biyo-tasarım (bio-design) veya medikal tasarım alanında biyocam/cam-seramik malzemelerin kullanıldığı bir uygulamanın (örneğin dental seramik estetiği, kemik doku iskelesi veya kişiye özel protez tasarımı) araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 14 | Bu haftada cam yüzeylerinin mekanik ve kimyasal güçlendirme yöntemleri (termik/kimyasal temperleme), asit indirme, kumlama, kaplama teknolojileri (yansıtıcı, fotokromik, akıllı kaplamalar) ve ileri düzey yüzey işleme tekniklerinin sanat, mimari ve ürün tasarımındaki estetik ve işlevsel potansiyeli incelenmektedir. | Özel yüzey kaplamaları (Low-E, dikroik, yansıtıcı camlar vb.) veya yüzey işleme teknikleri (kumlama, asitle dağlama, kimyasal güçlendirme) kullanılarak tasarlanmış çağdaş bir mimari detay, enstalasyon veya ürün tasarımı örneğinin araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 15 | Çağdaş Cam Tasarımında Güncel Eğilimler: Öğrenci Sunumları ve Portfolyo Değerlendirmesi. | Dönem boyunca seçilen bir teknik cam malzemesi veya yüzey teknolojisi etrafında şekillendirilen özgün tasarım konseptinin görsel ve metinsel sunum dosyası (slide deck, pafta veya dijital portfolyo) halinde hazırlanması. | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Portfolyo |
|
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Portfolyo |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 6 | 84 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 5 | 5 | 25 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 2 | 2 | 4 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 2 | 2 | 4 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 159 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,36 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||