SRB718 Seramik Bünye ve Sırlarında Deneysel Tasarım ve Yüzey Uygulamaları

6 AKTS - 2-2 Süre (T+U)- . Yarıyıl- 3 Yerel Kredi

Genel Bilgi

Birim SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
SERAMİK (YL)
Kod SRB718
Ad Seramik Bünye ve Sırlarında Deneysel Tasarım ve Yüzey Uygulamaları
Dönem 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı
Dönem Bahar
Süre (T+U) 2-2 (T-U) (17 Hafta)
AKTS 6 AKTS
Yerel Kredi 3 Yerel Kredi
Eğitim Dil Türkçe
Seviye Belirsiz
Tür Normal
Öğretim Şekli Yüz Yüze Öğretim
Bilgi Paketi Koordinatörü Doç. Dr. NERGİS KILINÇ MİRDALI
Dersin Öğretim Elemanı
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.


Dersin Amacı / Hedefi

Öğrencinin seramik bünye ve sırlarının bileşim ve pişirim özelliklerini yüzeyin teknik, estetik ve kavramsal nitelikleriyle ilişkilendirmesini; bağımsız bir araştırma sorusuna uygun deney tasarımı kurmasını; kontrollü ve izlenebilir deneme serileri yürütmesini amaçlar. Deneysel bulguların geleneksel ve çağdaş seramik yaklaşımlarıyla eleştirel biçimde değerlendirilerek özgün sanatsal prototiplere dönüştürülmesi ve bilimsel raporlama ile görsel sunum becerilerinin geliştirilmesi hedeflenir.

Dersin İçeriği

Seramik hammaddeleri ve bünye tasarımı; sır bileşenleri, oksit hesabı ve temel birim formül; bünye–sır uyumu; bilimsel ve sanatsal araştırma yaklaşımları; değişken, referans, rastgeleleştirme ve bağımsız tekrar; doğrusal ve üçlü karışım ile temel faktöriyel denemeler; astar ve sır uygulamaları; pişirim ve soğuma koşulları; yüzey etkileri; atölye olanaklarına uygun gözlem ve ölçüm; geleneksel ve çağdaş yüzey dili; yerel ve ikincil hammaddeler; disiplinlerarası ortak çalışma; özgün prototip, araştırma raporu ve portfolyo hazırlanması.

Dersin Ön Koşulu

Dersin önkoşulu bulunmamaktadır.

Kaynaklar

1- Hamer, F. ve Hamer, J. (2024). The Potter’s Dictionary of Materials and Techniques. Herbert Press / Bloomsbury. 2- Daly, G. (2018). Developing Glazes. Herbert Press / Bloomsbury. 3- Bloomfield, L. (2019). Colour in Glazes (2. baskı). Herbert Press / Bloomsbury. 4- Montgomery, D. C. Design and Analysis of Experiments (10. baskı). Wiley. 5- Carter, P. (2014). Material Thinking. Melbourne University Publishing, elektronik baskı. 6- IST/SEMATECH. e-Handbook of Statistical Methods, Bölüm 5 Process Improvement.

Notlar

Araştırma makaleleri


Dersin Öğrenme Çıktıları

Sıra Dersin Öğrenme Çıktıları
ÖÇ01 Seramik hammaddeleri, bünye bileşimi, sır bileşimi ve pişirim koşulları arasındaki ilişkileri malzeme davranışı ve yüzeyin estetik özellikleri açısından analiz eder.
ÖÇ02 Bünye, sır veya yüzeyle ilgili bir araştırma problemi için güncel kaynaklara dayalı araştırma sorusu, değişkenler, referans koşulu, bağımsız tekrarlar ve değerlendirme ölçütlerini içeren bilimsel ve sanatsal araştırma planı geliştirir.
ÖÇ03 Araştırma sorusuna uygun doğrusal karışım, üçlü karışım veya temel faktöriyel deneme yaklaşımını seçerek bünye ve sır reçetelerini hesaplar, hazırlar ve sistematik deneme serileri oluşturur.
ÖÇ04 Bünye hazırlama, şekillendirme, yüzey uygulaması ve pişirim işlemlerini güvenli çalışma ilkelerine göre yürütür; reçete, numune ve işlem kayıtlarını izlenebilir biçimde tutar.
ÖÇ05 Deneme sonuçlarını teknik gözlem ve uygun ölçümlerle karşılaştırır; bünye ve sır uyumunu, yüzey etkilerini ve sorunlarını verilerin sınırlılıklarını dikkate alarak teknik, estetik ve eleştirel açıdan değerlendirir.
ÖÇ06 Geleneksel ve çağdaş seramik yüzey yaklaşımlarını eleştirel biçimde inceleyerek deneysel bulgulara dayalı özgün bir bünye, sır ve yüzey tasarımı geliştirir ve bunu sanatsal prototipe dönüştürür.
ÖÇ07 Farklı sanat ve tasarım disiplinlerinden katılımcılarla ortak bir yüzey veya prototip çalışması geliştirir; kendi katkısını ve ortak tasarım kararlarını belgeler.
ÖÇ08 Araştırmasını ulusal ve uluslararası kaynaklarla ilişkilendirerek yazılı rapor, sözlü sunum ve görsel portfolyo ile aktarır; eleştirel geri bildirimlere dayalı yeni araştırma ve mesleki gelişim hedefleri belirler.


Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi

Sıra Tür Program Öğrenme Çıktıları Duzey
PÖÇ01 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Sanat ve tasarım alanının temel kuramsal bilgilerine sahiptir. 3
PÖÇ02 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Seramik sanatı ve tasarımı alanına ilişkin ileri düzey kuramsal, tarihsel ve uygulamalı bilgiye sahiptir. 3
PÖÇ03 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Seramik sanatına ilişkin güncel yaklaşımları, sanat kuramlarını ve çağdaş sanat pratiklerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir. 2
PÖÇ04 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Seramik malzeme, teknik ve üretim süreçlerine ilişkin uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerilerini sanatsal çalışmalarında kullanır. 5
PÖÇ05 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Seramik sanatı alanında özgün fikirler geliştirir ve bu fikirleri sanatsal üretim süreçlerine dönüştürür. 3
PÖÇ06 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Sanatsal araştırma ve üretim süreçlerinde farklı disiplinlerin bilgi, yöntem ve yaklaşımlarından yararlanır. 3
PÖÇ07 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Seramik sanatı alanındaki problemleri tanımlar, araştırır ve yaratıcı çözüm önerileri geliştirir. 5
PÖÇ08 Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği Sanatsal araştırmalarında bilimsel ve sanatsal araştırma yöntemlerini kullanarak bağımsız çalışmalar yürütür. 2
PÖÇ09 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Kendi sanatsal üretimlerini ve diğer sanatçıların çalışmalarını estetik, kavramsal ve eleştirel bağlamda değerlendirir.
PÖÇ10 Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik Sanatsal çalışmalarını yazılı, sözlü ve görsel iletişim araçlarını kullanarak akademik ve sanatsal ortamlarda sunar.
PÖÇ11 Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği Seramik sanatı alanındaki ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip eder ve mesleki gelişimini bağımsız olarak sürdürür.
PÖÇ12 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Farklı disiplinlerden sanatçılar, tasarımcılarla ortak projeler üretir. 4
PÖÇ13 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Geleneksel ve çağdaş seramik üretim yöntemlerini, malzeme ve yüzey araştırmalarını deneysel yaklaşımlarla bir araya getirerek sanatsal çalışmalar gerçekleştirir. 5


Haftalık Akış

Hafta Konu Ön Hazırlık Yöntemler
1 Dersin araştırma çerçevesi; malzeme, form ve yüzey ilişkisi; geleneksel ve çağdaş yüzey örnekleri. Atölye tanıtımı ve güvenli çalışma; başlangıç portfolyosu; bireysel araştırma ilgi alanının belirlenmesi. Ön hazırlık: Kaynak1 ve Kaynak 5; iki yüzey örneği seçimi. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Deney / Laboratuvar
2 Bünye hammaddeleri; plastiklik, tane boyutu, kuruma ve pişme davranışı; sırla etkileşim. Referans bünye ve standart deneme formunun seçimi; hammadde ve numune kayıt çizelgesinin hazırlanması. Ön hazırlık: Kaynak 1; mevcut bünye reçetesinin incelenmesi. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Deney / Laboratuvar
3 Sır bileşenleri; eriticiler, cam yapıcılar, stabilizatörler; oksit hesabı ve birim formülün temel mantığı. Kuru reçetelerin yüzde ve tartım hesabı; temel sır seçimi; bünye–sır eşleştirmesi. Ön hazırlık: Kaynak 1 ve Kaynak 2; reçete hesaplamaları. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Deney / Laboratuvar
4 Bilimsel ve sanatsal araştırma; soru ve hipotez; faktör, yanıt, referans, rastgeleleştirme ve bağımsız tekrar. Bireysel araştırma önerisi; değişken ve kontrol tablosu; teknik ve estetik değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi. Ön hazırlık: Kaynak 4 ve Kaynak 5; kısa literatür taraması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Deney / Laboratuvar
5 Doğrusal ve üçlü karışım denemeleri; karışım kısıtları; temel faktöriyel yaklaşımın seçimi. Deneme matrisinin kurulması; reçetelerin hesaplanması; referans ve karşılaştırma numunelerinin hazırlanması. Ön hazırlık: Kaynak 2 ve Kaynak 5; deneme matrisinin taslağı. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Deney / Laboratuvar
6 Yüzey uygulama değişkenleri; astar, sır; uygulama kalınlığı, daldırma ve fırça teknikleri. Aynı bünye üzerinde karşılaştırmalı yüzey uygulamaları; uygulama parametrelerinin ve görsellerin kaydı. Ön hazırlık: Kaynak 2 ve Kaynak 3; uygulama planı. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama, Deney / Laboratuvar
7 Pişirim programı; sıcaklık, bekletme, soğuma, atmosfer ve ısıl iş etkisi; bünye–sır arayüzü. Bireysel araştırma önerisi; değişken ve kontrol tablosu; teknik ve estetik değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi. Ön hazırlık: Kaynak 4 ve Kaynak 5; kısa literatür taraması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Deney / Laboratuvar
8 Ara Sınavlar Güncel Literatür taraması ve ders notları. Ölçme Yöntemleri:
Performans Değerlendirmesi, Proje / Tasarım
9 Bünye–sır uyumu; çatlama, kavlama, iğne deliği, toplanma ve akma; sorun ile amaçlı yüzey etkisinin ayrımı. İlk denemelerin karşılaştırılması; neden–sonuç çizelgesi; gerekçeli reçete veya işlem düzeltmesi. Ön hazırlık: Kaynakça 1 ve Kaynakça 3; ilk denemelerin görselleri. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Deney / Laboratuvar
10 Sonuç değerlendirme; boyutsal değişim ve uygun fiziksel ölçümler; renk, parlaklık, doku ve görüntü karşılaştırması. Atölye olanaklarına uygun ölçüm; bağımsız numune ile aynı numunedeki tekrar okumasının ayrımı; tablo ve grafik. Ön hazırlık: Kaynak 4 ve Kaynak 6; ölçüm ve gözlem planı. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Deney / Laboratuvar
11 Geleneksel ve çağdaş yüzey dili; teknik bulgunun kavramsal içeriğe dönüşmesi; karşılaştırmalı sanatçı ve eser incelemesi. Bireysel tasarım önerisi; biçim–yüzey eskizleri; disiplinlerarası ortak çalışma için tema ve katkıların belirlenmesi. Ön hazırlık: Kaynak 2 ve Kaynak 3; güncel iki eser incelemesi. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Deney / Laboratuvar
12 Yerel ve ikincil hammaddeler; kaynak değişkenliği; malzeme ve enerji kullanımının eleştirel değerlendirilmesi. İlk sonuçlara dayalı ikinci deneme serisi; seçilen yüzeyin doğrulanması; hammadde kaynağı ve pişirim kaydı. Ön hazırlık: Kaynak 1 ve Kaynak 5; ikinci denemenin gerekçesi. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Deney / Laboratuvar
13 Denemeden sanatsal prototipe geçiş; ölçek, geometri ve yüzey sürekliliği; disiplinlerarası tasarım ilişkileri. Özgün prototip üretimi; farklı sanat/tasarım alanından katılımcıyla ortak yüzey veya prototip çalışması. Ön hazırlık: Kaynak 5; prototip eskizi ve ortak iş planı. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Deney / Laboratuvar
14 Teknik, estetik ve kavramsal değerlendirme; izlenebilirlik; araştırma sınırlılıkları ve rapor düzeni. Prototip ve ortak çalışmanın eleştirisi; bireysel katkı kaydı; araştırma raporu ve portfolyonun geliştirilmesi. Ön hazırlık: Rapor ve portfolyo taslağı. Öğretim Yöntemleri:
Soru-Cevap, Tartışma, Deney / Laboratuvar
15 Araştırmanın sentezi; yeni deneme önerileri ve bağımsız mesleki gelişim hedefleri. Dönem içi sunum ve akran değerlendirmesi; araştırma dosyasının bütünlük kontrolü; yarıyıl sonu sınavına hazırlık. Ön hazırlık: Tamamlanan dosya; öz değerlendirme. Öğretim Yöntemleri:
Tartışma, Beyin Fırtınası, Soru-Cevap
16 Yarıyıl Sonu Sınavları Güncel Literatür Ölçme Yöntemleri:
Proje / Tasarım, Performans Değerlendirmesi
17 Yarıyıl Sonu Sınavları Güncel Literatür Ölçme Yöntemleri:
Proje / Tasarım, Performans Değerlendirmesi


Öğrenci İş Yükü - AKTS

Çalışmalar Sayısı Süresi (Saat) İş Yükü (Saat)
Ders ile İlgili Çalışmalar
Ders (Sınav haftaları dahil değildir) 14 4 56
Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) 14 4 56
Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar
Ödev, Proje, Diğer 2 8 16
Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) 1 8 8
Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı 1 8 8
Toplam İş Yükü (Saat) 144
Toplam İş Yükü / 25 (s) 5,76
AKTS 6 AKTS

Güncelleme Zamanı: 12.10.2026 04:55