Genel Bilgi
| Birim | SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ |
| SERAMİK (YL) | |
| Kod | SRB720 |
| Ad | Seramik Konservasyonu ve Restorasyonu |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Bahar |
| Süre (T+U) | 2-2 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Prof. Dr. Leman KALAY |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, öğrencilere seramik kültür varlıklarının korunması ve onarılmasına ilişkin temel kuramsal bilgileri ve uygulama becerilerini kazandırmak; konservasyon ve restorasyon süreçlerini tarihsel, teknik, estetik ve etik boyutlarıyla değerlendirebilmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin seramik eserlerde bozulma nedenlerini belirlemeleri, eserlerin mevcut durumlarını belgelemeleri, koruma ve müdahale yöntemlerini karşılaştırmaları, uygun malzeme ve teknikleri değerlendirmeleri ve eğitim amaçlı örnekler üzerinde temel onarım uygulamaları gerçekleştirmeleri hedeflenmektedir. Ayrıca öğrencilerin kültürel mirasın korunmasına yönelik bilinç geliştirmeleri ve seramik eserlerin özgünlüğünü gözeten bilimsel ve etik yaklaşımları benimsemeleri amaçlanmaktadır.
Dersin İçeriği
Seramik konservasyonu ve restorasyonunun temel kavramları, tarihsel gelişimi ve etik ilkeleri; arkeolojik, tarihî ve sanatsal seramik eserlerin malzeme özellikleri ve bozulma nedenleri; eserlerde durum tespiti, görsel inceleme, fotoğrafla belgeleme ve koruma raporu hazırlama; önleyici konservasyon yaklaşımları; seramik eserlerde temizlik, birleştirme, yapıştırma, destekleme, kalıp alma, dolgu, tümleme ve renklendirme yöntemleri; müdahale malzemelerinin seçimi ve değerlendirilmesi; çini, sırlı seramik ve porselen eserlerin korunmasına ilişkin yaklaşımlar; müze koleksiyonlarında seramik konservasyonu ve restorasyonuna yönelik örnek olay incelemeleri. Ders kapsamında kuramsal bilgiler, eğitim amaçlı seramik örnekleri üzerinde gerçekleştirilen uygulamalar ve karşılaştırmalı eser analizleriyle desteklenmektedir.
Dersin Ön Koşulu
Ön koşul bulunmamaktadır.
Kaynaklar
Seramik konservasyonu ve restorasyonu, kültürel mirasın korunması, seramik eserlerde bozulma türleri, belgeleme, birleştirme, tümleme ve renklendirme yöntemleri ile koruma etiğine ilişkin temel kitaplar, bilimsel makaleler ve öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders notları. Temel kaynaklar: - Buys, S. ve Oakley, V. (1993). The Conservation and Restoration of Ceramics. Butterworth-Heinemann. - Larney, J. (1978). Restoring Ceramics. Barron's. - Başaran, S. (2000). Pişmiş Toprak ve Cam Eserlerin Konservasyon/Restorasyonu. - Grayson, J. (1985). Riparazione e restauro di ceramiche e porcellane. - Larney, J. (1971). “Ceramics Restoration in the Victoria and Albert Museum.” Studies in Conservation, 16, 69–82.
Notlar
Ulusal ve uluslararası müzelerin dijital koleksiyonları, konservasyon ve restorasyon araştırma merkezlerinin yayınları, kültürel mirasın korunmasına ilişkin uluslararası ilke ve kılavuzlar, hakemli bilimsel dergiler, arkeolojik kazı raporları, lisansüstü tezler, seramik konservasyonuna yönelik örnek olay çalışmaları, fotoğraf ve görsel belgeleme arşivleri ile eğitim amaçlı uygulama materyalleri. International Council of Museums (ICOM), International Council of Museums – Committee for Conservation (ICOM-CC) ve International Institute for Conservation (IIC) yayınlarından yararlanılır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Seramik konservasyonu ve restorasyonunun temel kavramlarını, tarihsel gelişimini ve etik ilkelerini açıklar. |
| ÖÇ02 | Arkeolojik, tarihî ve sanatsal seramik eserlerde görülen bozulma türlerini ve nedenlerini analiz eder. |
| ÖÇ03 | Seramik eserlerin mevcut durumlarını uygun belgeleme yöntemleriyle inceler ve koruma değerlendirme raporu hazırlar. |
| ÖÇ04 | Seramik konservasyonu ve restorasyonunda kullanılan malzeme, yöntem ve teknikleri karşılaştırarak uygun müdahale yaklaşımlarını değerlendirir. |
| ÖÇ05 | Eğitim amaçlı seramik örnekleri üzerinde birleştirme, dolgu, tümleme ve renklendirme uygulamalarını koruma ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirir. |
| ÖÇ06 | Seramik eserlerin korunmasına ilişkin uygulama ve örnek olayları bilimsel, estetik ve etik ölçütler doğrultusunda eleştirel olarak değerlendirir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sanat ve tasarım alanının temel kuramsal bilgilerine sahiptir. | |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Seramik sanatı ve tasarımı alanına ilişkin ileri düzey kuramsal, tarihsel ve uygulamalı bilgiye sahiptir. | 4 |
| PÖÇ03 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Seramik sanatına ilişkin güncel yaklaşımları, sanat kuramlarını ve çağdaş sanat pratiklerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir. | |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik malzeme, teknik ve üretim süreçlerine ilişkin uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerilerini sanatsal çalışmalarında kullanır. | 4 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik sanatı alanında özgün fikirler geliştirir ve bu fikirleri sanatsal üretim süreçlerine dönüştürür. | |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Sanatsal araştırma ve üretim süreçlerinde farklı disiplinlerin bilgi, yöntem ve yaklaşımlarından yararlanır. | |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik sanatı alanındaki problemleri tanımlar, araştırır ve yaratıcı çözüm önerileri geliştirir. | 5 |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Sanatsal araştırmalarında bilimsel ve sanatsal araştırma yöntemlerini kullanarak bağımsız çalışmalar yürütür. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Kendi sanatsal üretimlerini ve diğer sanatçıların çalışmalarını estetik, kavramsal ve eleştirel bağlamda değerlendirir. | |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Sanatsal çalışmalarını yazılı, sözlü ve görsel iletişim araçlarını kullanarak akademik ve sanatsal ortamlarda sunar. | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Seramik sanatı alanındaki ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip eder ve mesleki gelişimini bağımsız olarak sürdürür. | |
| PÖÇ12 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Farklı disiplinlerden sanatçılar, tasarımcılarla ortak projeler üretir. | |
| PÖÇ13 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Geleneksel ve çağdaş seramik üretim yöntemlerini, malzeme ve yüzey araştırmalarını deneysel yaklaşımlarla bir araya getirerek sanatsal çalışmalar gerçekleştirir. | 5 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Seramik Konservasyonu ve Restorasyonuna Giriş Konservasyon, restorasyon ve önleyici koruma kavramlarının tanımlanması; seramik eserlerin korunmasının tarihsel gelişimi, temel yaklaşımları ve kültürel miras bağlamındaki öneminin incelenmesi. | Konservasyon ve restorasyonun temel kavramlarına ilişkin kaynakların incelenmesi; seramik eserlerin korunmasına yönelik örneklerin araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Kültür varlıklarının korunmasında özgünlük, asgari müdahale, belgeleme, müdahalenin ayırt edilebilirliği ve malzeme uyumluluğu ilkelerinin incelenmesi. Seramik eserlerin korunmasına ilişkin uluslararası etik yaklaşımların değerlendirilmesi. | Koruma etiği ve uluslararası konservasyon ilkelerine ilişkin metinlerin incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Arkeolojik ve tarihî seramik eserlerde fiziksel, kimyasal ve çevresel etkenlere bağlı bozulmaların incelenmesi; çatlak, kırık, yüzey kaybı, sır bozulmaları, tuzlanma ve önceki onarımlardan kaynaklanan sorunların değerlendirilmesi. | Farklı bozulma türlerini gösteren seramik eser örneklerinin araştırılması ve görsel inceleme yapılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Seramik eserlerin mevcut durumlarının değerlendirilmesi; fotoğrafla belgeleme, ölçülendirme, hasar haritalama, durum raporu hazırlama ve müdahale öncesi kayıt yöntemlerinin incelenmesi ve eğitim örnekleri üzerinde uygulanması. | Seramik eserlerde durum tespiti ve belgeleme örneklerinin incelenmesi; uygulamada kullanılacak belgeleme formunun hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 5 | Seramik eserlerin depolanması, sergilenmesi ve taşınması sırasında karşılaşılabilecek risklerin incelenmesi; çevresel koşullar, mekanik hasar, uygun destekleme ve koruyucu ambalajlama yaklaşımlarının değerlendirilmesi. | Müze koleksiyonlarında seramik eserlerin depolama ve sergileme koşullarına ilişkin örneklerin araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 6 | Seramik konservasyonunda kullanılan yapıştırıcılar, dolgu malzemeleri, destek sistemleri ve renklendirme araçlarının temel özelliklerinin incelenmesi; malzeme uyumluluğu, yaşlanma davranışı, müdahalenin geri alınabilirliği ve uygulama güvenliğinin değerlendirilmesi. | Seramik konservasyonunda kullanılan malzeme gruplarının araştırılması ve özelliklerinin karşılaştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 7 | Kırık seramik parçaların değerlendirilmesi, parça eşleştirme, geçici sabitleme ve birleştirme ilkelerinin incelenmesi. Eğitim amaçlı seramik örnekleri üzerinde uygun yapıştırma ve destekleme uygulamalarının gerçekleştirilmesi. | Seramik eserlerde birleştirme yöntemlerine ilişkin kaynakların incelenmesi ve uygulama örneklerinin araştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 8 | Ara Sınavlar | Seramik konservasyonunun temel ilkeleri, bozulma türleri, belgeleme yöntemleri ve müdahale malzemelerine ilişkin konuların tekrar edilmesi. | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 9 | Seramik eserlerde eksik bölümlerin tamamlanmasına yönelik kalıp alma ve destekleme yöntemlerinin incelenmesi; eğitim amaçlı örnekler üzerinde doğrudan ve dolaylı kalıp yaklaşımlarının değerlendirilmesi ve uygun uygulamaların gerçekleştirilmesi. | Kalıp alma ve destekleme tekniklerine ilişkin kaynakların incelenmesi; uygulama için örnek seramik formunun belirlenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 10 | Seramik eserlerde eksik kısımların tamamlanmasına ilişkin yaklaşımların incelenmesi; destek dolgusu, kısmi tümleme ve biçimsel bütünlüğün yeniden oluşturulması yöntemlerinin eğitim amaçlı örnekler üzerinde uygulanması. | Seramik tümleme yöntemlerine ilişkin örnek olayların incelenmesi ve uygulama planının hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama |
| 11 | Seramik restorasyonunda yüzey bütünlüğü, görsel uyum ve müdahalenin ayırt edilebilirliği kavramlarının incelenmesi; farklı renklendirme ve rötuş yaklaşımlarının karşılaştırılması ve eğitim amaçlı örneklerde uygulama yapılması. | Seramik eserlerde renklendirme ve rötuş yaklaşımlarının araştırılması; farklı müdahale örneklerinin görsel açıdan karşılaştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 12 | Çini, sırlı seramik ve porselen eserlerin malzeme ve yüzey özelliklerinin değerlendirilmesi; sır çatlakları, yüzey kayıpları, eski müdahaleler ve korunma sorunlarının incelenmesi. Farklı eser gruplarına yönelik konservasyon yaklaşımlarının karşılaştırılması. | Çini, sırlı seramik ve porselen eserlerin konservasyonuna ilişkin bilimsel yayınların ve örnek çalışmaların incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 13 | Ulusal ve uluslararası müze koleksiyonlarında gerçekleştirilen seramik konservasyonu ve restorasyonu çalışmalarının incelenmesi; müdahale kararlarının, kullanılan yöntemlerin, belgeleme süreçlerinin ve etik yaklaşımların karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi. | Bir müze koleksiyonundan seçilen seramik eserin konservasyon geçmişine ilişkin araştırma yapılması ve örnek olayın değerlendirilmesi. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Alıştırma ve Uygulama |
| 14 | Seçilmiş bir seramik eserin malzeme, biçim, yüzey ve bozulma özellikleri bakımından değerlendirilmesi; mevcut durumunun belgelenmesi ve koruma etiği ilkeleri doğrultusunda gerekçeli bir müdahale önerisinin geliştirilmesi. | İncelenecek seramik esere ilişkin görsel ve yazılı belgelerin derlenmesi ve ön durum değerlendirmesinin hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama |
| 15 | Dönem boyunca gerçekleştirilen eğitim amaçlı konservasyon ve restorasyon uygulamalarının değerlendirilmesi; müdahale öncesi ve sonrası belgelerin düzenlenmesi, uygulama raporlarının hazırlanması ve öğrenci çalışmalarının eleştirel olarak tartışılması. | Uygulama sürecine ilişkin fotoğrafların, malzeme bilgilerinin ve değerlendirme notlarının düzenlenerek restorasyon raporunun ve sunumun hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Seramik konservasyonu ve restorasyonuna ilişkin kuramsal bilgilerin, koruma ilkelerinin, müdahale yöntemlerinin ve uygulama süreçlerinin genel tekrarının yapılması. | Ölçme Yöntemleri: Proje / Tasarım |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Seramik eserlerin koruma durumlarına ilişkin örnek olayların incelenmesi; belgeleme, müdahale kararları, malzeme seçimi ve etik değerlendirme ölçütlerinin karşılaştırmalı olarak gözden geçirilmesi. | Ölçme Yöntemleri: Proje / Tasarım |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 2 | 8 | 16 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 4 | 4 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 4 | 4 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 150 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,00 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||