TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| BİYOİSTATİSTİK (YL) (TEZSİZ) (İÖ) | |
| Kod | BIST511 |
| Ad | Araştırma Yöntemleri ve Örnekleme |
| Dönem | 2025-2026 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Bahar |
| Süre (T+U) | 2-2 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Lisansüstü Dersi |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Prof. Dr. GÜLŞAH SEYDAOĞLU |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Prof. Dr. GÜLŞAH SEYDAOĞLU
(Bahar)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, öğrencilerin sağlık alanında yürütülen araştırmalarda kullanılan temel araştırma yöntemlerini ve örnekleme tekniklerini tanımalarını, araştırma sorusuna uygun örnekleme yöntemini seçebilmelerini ve araştırma sürecini bilimsel ve etik ilkelere uygun biçimde planlayabilmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği
Bu ders kapsamında; sağlık bilimlerinde kullanılan araştırma türleri, araştırma tasarımları, evren ve örneklem kavramları, olasılıklı ve olasılıksız örnekleme yöntemleri, örneklem büyüklüğü hesaplama yaklaşımları, veri toplama yöntemleri, ölçüm hataları, yanlılık (bias) kaynakları ve etik ilkeler ele alınır. Klinik ve saha araştırmalarına yönelik örnek uygulamalar üzerinden araştırma ve örnekleme süreçleri tartışılır.
Dersin Ön Koşulu
Bu ders için ön koşul bulunmamaktadır.
Kaynaklar
Cochran, W. G. Sampling Techniques.
Notlar
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve benzeri kurumların sağlık araştırmaları rehberleri Güncel ulusal ve uluslararası bilimsel makaleler
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Sağlık bilimlerinde kullanılan araştırma türlerini ve araştırma tasarımlarını açıklar. |
| ÖÇ02 | Araştırma problemlerine uygun evren ve örneklem kavramlarını tanımlar. |
| ÖÇ03 | Olasılıklı ve olasılıksız örnekleme yöntemlerini ayırt eder ve kullanım alanlarını açıklar. |
| ÖÇ04 | Araştırma amacına uygun örnekleme yöntemini seçer ve gerekçelendirir. |
| ÖÇ05 | Sağlık araştırmalarında örneklem büyüklüğü belirleme yaklaşımlarını açıklar. |
| ÖÇ06 | Veri toplama süreçlerinde ortaya çıkabilecek ölçüm hataları ve yanlılık kaynaklarını tanımlar. |
| ÖÇ07 | Klinik ve saha araştırmalarında etik ilkeleri gözeterek araştırma sürecini planlar. |
| ÖÇ08 | Sağlık alanında yürütülen bir araştırma örneğini araştırma yöntemi ve örnekleme açısından değerlendirir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sağlık bilimlerinde kullanılan temel biyoistatistik, olasılık ve demografik kavramları açıklar. | 3 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sağlık araştırmalarında kullanılan araştırma tasarımlarını, örnekleme yöntemlerini ve veri türlerini tanımlar. | 5 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sağlık alanında karar verme süreçlerinde kullanılan istatistiksel yaklaşımların temelini açıklar. | 2 |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sağlık bilimlerinde kullanılan regresyon ve modelleme ve ileri istatistiksel yöntemlerin temel mantığını açıklar. | 1 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Sağlık araştırmalarından elde edilen verileri uygun istatistiksel yöntemlerle analiz eder ve yorumlar. | 2 |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | İstatistiksel paket programları kullanarak analiz yapar ve çıktı üretir. | |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Veri bilimi, yapay zeka ve makine öğrenmesi uygulamalarını temel düzeyde uygular. | |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Çoklu regresyon ve sağkalım analizlerini klinik bağlamda değerlendirir. | |
| PÖÇ09 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Genetik ve biyomedikal verileri temel analiz yaklaşımlarıyla değerlendirir. | |
| PÖÇ10 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Ölçek geliştirme, geçerlik ve güvenirlik analizlerini uygular. | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Dönem projesi kapsamında veri analizi ve raporlama yapar. | 2 |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Örnekleme süreçlerini uygular ve yönetir. | 4 |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Bilimsel çalışmaları istatistiksel açıdan eleştirel olarak değerlendirir. | 2 |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Analiz sonuçlarını etik ilkelere uygun şekilde sunar. | 2 |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Epidemiyoloji ve sağlık istatistiklerine ilişkin temel kavramları klinik ve saha uygulamalarına aktarır. | 4 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Dersin tanıtımı, amaç ve öğrenme çıktıları; sağlık araştırmalarında bilimsel yaklaşım | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 2 | Bilimsel araştırma kavramı, araştırma türleri ve sınıflandırılması | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 3 | Sağlık bilimlerinde araştırma tasarımları (tanımlayıcı, analitik, deneysel) | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Grup Çalışması |
| 4 | Araştırma sorusu, hipotez oluşturma ve değişken türleri | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 5 | Evren ve örneklem kavramları | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 6 | Olasılıklı örnekleme yöntemleri | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 7 | Olasılıksız örnekleme yöntemleri | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Sözlü Sınav |
|
| 9 | Örneklem büyüklüğü belirleme yaklaşımları | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Problem Çözme |
| 10 | Veri toplama yöntemleri ve ölçüm araçları | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Alıştırma ve Uygulama |
| 11 | Ölçüm hataları, yanlılık (bias) ve hata kaynakları | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 12 | Klinik ve saha araştırmalarında etik ilkeler | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 13 | Sağlık araştırmalarında örnek çalışma ve yöntem tartışmaları | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Tartışma, Anlatım |
| 14 | Genel tekrar | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 15 | Değerlendirme ve dönem projesi sunumları | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma, Grup Çalışması |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Sözlü Sınav, Ödev |
|
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Proje / Tasarım |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 3 | 42 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 1 | 20 | 20 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 20 | 20 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 20 | 20 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 158 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,32 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||