TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| BİYOİSTATİSTİK (YL) (TEZSİZ) (İÖ) | |
| Kod | BIST528 |
| Ad | Ölçek Geliştirme, Geçerlik-Güvenirlik |
| Dönem | 2025-2026 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Bahar |
| Süre (T+U) | 2-2 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Lisansüstü Dersi |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Prof. Dr. GÜLŞAH SEYDAOĞLU |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, öğrencilerin sağlık alanında kullanılan ölçme araçlarını bilimsel ölçütlere göre değerlendirebilmelerini, yeni bir ölçek geliştirme sürecini tanımalarını ve ölçeklerin geçerlik ve güvenirliğini istatistiksel olarak inceleyebilmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği
Bu ders kapsamında sağlık bilimlerinde kullanılan ölçek ve ölçme araçları, ölçek geliştirme süreci, madde yazımı, uzman görüşü alma, pilot uygulama, geçerlik türleri (içerik, yapı, ölçüt), güvenirlik analizleri (Cronbach alfa, test-tekrar test, madde-toplam korelasyonu), faktör analizi (AFA/TFA), puanlama ve yorumlama, kültürler arası uyarlama, etik ilkeler ve sağlık alanından uygulamalı örnekler ele alınır.
Dersin Ön Koşulu
Ön koşul yoktur. (Temel biyoistatistik bilgisi önerilir.)
Kaynaklar
Alpar, R. (2010). Uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenirlik: spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle. Detay Yayıncılık. Kline, R. B. Principles and Practice of Structural Equation Modeling
Notlar
Güncel sağlık ölçekleri ve metodoloji makaleleri
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Sağlık bilimlerinde kullanılan ölçme araçlarının temel özelliklerini açıklar. |
| ÖÇ02 | Bir ölçek geliştirme sürecinin aşamalarını tanımlar. |
| ÖÇ03 | Ölçek maddelerini bilimsel ilkelere uygun şekilde hazırlar. |
| ÖÇ04 | İçerik ve yapı geçerliğini uygun yöntemlerle değerlendirir. |
| ÖÇ05 | Ölçeklerin güvenirliğini istatistiksel yöntemlerle inceler. |
| ÖÇ06 | Açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin amacını ve kullanımını açıklar. |
| ÖÇ07 | Sağlık alanına uyarlanmış bir ölçeği eleştirel olarak değerlendirir. |
| ÖÇ08 | Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmalarında etik ilkeleri uygular. |
| ÖÇ09 | Ölçek puanlarını yorumlar ve raporlar. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sağlık bilimlerinde kullanılan temel biyoistatistik, olasılık ve demografik kavramları açıklar. | |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sağlık araştırmalarında kullanılan araştırma tasarımlarını, örnekleme yöntemlerini ve veri türlerini tanımlar. | |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sağlık alanında karar verme süreçlerinde kullanılan istatistiksel yaklaşımların temelini açıklar. | |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sağlık bilimlerinde kullanılan regresyon ve modelleme ve ileri istatistiksel yöntemlerin temel mantığını açıklar. | 3 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Sağlık araştırmalarından elde edilen verileri uygun istatistiksel yöntemlerle analiz eder ve yorumlar. | 3 |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | İstatistiksel paket programları kullanarak analiz yapar ve çıktı üretir. | 2 |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Veri bilimi, yapay zeka ve makine öğrenmesi uygulamalarını temel düzeyde uygular. | |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Çoklu regresyon ve sağkalım analizlerini klinik bağlamda değerlendirir. | |
| PÖÇ09 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Genetik ve biyomedikal verileri temel analiz yaklaşımlarıyla değerlendirir. | |
| PÖÇ10 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Ölçek geliştirme, geçerlik ve güvenirlik analizlerini uygular. | 5 |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Dönem projesi kapsamında veri analizi ve raporlama yapar. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Örnekleme süreçlerini uygular ve yönetir. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Bilimsel çalışmaları istatistiksel açıdan eleştirel olarak değerlendirir. | 3 |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Analiz sonuçlarını etik ilkelere uygun şekilde sunar. | 2 |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Epidemiyoloji ve sağlık istatistiklerine ilişkin temel kavramları klinik ve saha uygulamalarına aktarır. | 1 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Ders tanıtımı; ölçme ve değerlendirmeye giriş | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 2 | Ölçek türleri ve ölçme düzeyleri | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 3 | Ölçek geliştirme süreci ve madde yazımı | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 4 | Uzman görüşü, kapsam geçerliği | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 5 | Pilot uygulama ve veri hazırlama | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama |
| 6 | Güvenirlik kavramı ve güvenirlik türleri | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 7 | Cronbach alfa, madde analizi | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Sözlü Sınav |
|
| 9 | Faktör analizine giriş | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 10 | Açıklayıcı faktör analizi (AFA) | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 11 | Doğrulayıcı faktör analizi (TFA) | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 12 | Ölçek uyarlama ve kültürler arası geçerlik | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 13 | Sağlık alanında ölçek örneklerinin değerlendirilmesi | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 14 | Genel tekrar | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 15 | Taslak ölçek oluşturma | Okuma | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
|
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 3 | 42 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 1 | 15 | 15 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 15 | 15 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 20 | 20 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 148 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,92 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||