TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | ECZACILIK FAKÜLTESİ |
| ECZACILIK PR. | |
| Kod | ECS510 |
| Ad | Narkotik ve Halusinojik Bitkiler |
| Dönem | 2025-2026 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 10. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 3 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Etiket | S Seçmeli |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi TUBA ŞERBETÇİ |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Dr. Öğr. Üyesi TUBA ŞERBETÇİ
(Bahar)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, narkotik ve halüsinojenik bitkiler ile mantarların kimyasal bileşenlerini ve farmakolojik etkilerini tanıtmaktır. Öğrencilere bu doğal kaynaklı maddelerin toksisite, biyolojik aktivite ve etki mekanizmalarını kavratmak hedeflenmektedir. Ayrıca bu tür bitkilerin etnobotanik kullanımları ve farmakognozi açısından önemi değerlendirilir.
Dersin İçeriği
Halüsinojenik ve narkotik bitkiler ile toksik mantarların temel özellikleri, peyote, cannabis, lizergik asit türevleri ve amanita türleri gibi örneklerin kimyasal yapıları ve farmakolojik etkilerinin incelenmesi bazı diğer toksik bitkiler farmakognozik açıdan değerlendirilmesini kapsar.
Dersin Ön Koşulu
bulunmuyor
Kaynaklar
-Trease, E.C. and Evans, W.C. (2009) Pharmacognosy. 16th Edition, W.B. Saunders, Philadelphia, 365-650 -Emboden, W. A. (1979). Narcotic Plants (Revis. ed.). Macmillan.
Notlar
literatür verileri, derleme ve araştırma makaleleri
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Halüsinojenik ve narkotik bitkiler ile toksik mantarların temel farmakognozik özelliklerini tanımlar |
| ÖÇ02 | Peyote, cannabis, salvia divinorum, ayahuasca ve amanita türleri gibi doğal kaynaklı narkotiklerin kimyasal bileşenlerini ve etki mekanizmalarını açıklar. |
| ÖÇ03 | Tryptaminler, β-karbolinler, indol alkaloidleri, kannabinoidler ve izoksazol alkaloidleri arasındaki yapısal ve farmakolojik ilişkileri değerlendirir. |
| ÖÇ04 | Çevresel ve genetik faktörlerin cannabis ve diğer halüsinojenik bitkilerde kemotip oluşumu üzerindeki etkilerini yorumlar. |
| ÖÇ05 | Ayahuasca gibi kombine preparatlarda farmakolojik sinerji ve monoamin oksidaz inhibisyonunun rolünü açıklar. |
| ÖÇ06 | Kannabinoid profiline dayalı değerlendirme yöntemlerini ve fenotip–farmakolojik etki ilişkisini analiz eder. |
| ÖÇ07 | Narkotik ve halüsinojenik bitkilerin tıbbi kullanımları, toksisiteleri ve yasal–etik boyutlarını eleştirel bir bakış açısıyla tartışır. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Farmasötik alanda yeterli bilgiye sahip olur ve edindiği bilgileri geliştirir. | 2 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Mevcut yasalar ve mevzuat doğrultusunda, etik sorumluluk ile mesleki bilgileri kavrar. | 1 |
| PÖÇ03 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | İlaç konusunda edindiği bilgiler ile hastaya, topluma ve sağlık personeline danışmanlık hizmeti sunar, ileri düzeydeki bilgi ve becerisini eleştirel bir yaklaşımla değerlendirir. | |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Eczacılık alanında tarihi ve güncel gelişmelere ulaşma, bilimsel ve kanıta dayalı verileri izleme, değerlendirme ve uygulama bilgisine sahip olur. | |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Klinik eczacılık temelini öğrenerek, ilaç/hasta odaklı eczacılık uygulamalarının ve bireyselleşmiş farmasötik bakım hizmetinin sağlanmasına yardımcı olacak bilgi ve beceriye sahip olur. | |
| PÖÇ06 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Eczacılık meslek ve eğitiminin gelişimine ait olay ve olguları araştırma, değerlendirme ve çözümlemede rol alır. | 1 |
| PÖÇ07 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Eczacılık meslek bilgilerini, farklı disiplinlerden gelen bilgilerle bütünleştirip geliştirir ve edinmiş olduğu bilgileri toplumun sağlık düzeyinin ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi için kullanır. | 2 |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Temel bilimler ve temel tıp bilimlerinin kavram ve uygulamalarını ilaç ve eczacılık alanında etkili bir şekilde kullanılır, yaşam boyu öğrenme ilkesi ile bilgilerini doğru bilgi kaynakları ile günceller. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Sözlü ve yazılı olarak etkili iletişim kurar. | 2 |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Atatürk İlke ve İnkılaplarına bağlı evrensel bilgi ile donanmış, Türkçeyi doğru kullanan en az bir yabancı dil bilen eczacı olarak bilgi birikimini kullanarak mesleğini yürütür. | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Dış görünüm, tavır, tutum ve davranışları, profesyonel kimliği ile meslektaşlarına rol model ve topluma örnek olur. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Toplumun sağlık düzeyinin ve kalitenin yükseltilmesine yönelik sağlık politikaları ve sağlık ekonomisi, eczane yönetimi konularında bilgi sahibi olur ve farmasötik alandaki problemleri tanımlar. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Güncel sağlık ve tedavi sorunları hakkında bilgileri kavrar, bu konularda ulusal ve uluslararası toplantılara katılır ve toplum sağlığı konusunda etkin rol oynar. | 3 |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Hastalıklar ile ilgili temel bilgileri edinir, tedavide kullanılan ilaçlar hakkında akılcı ilaç kullanımına uygun kararlar verir. | 1 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Narkotik ve halüsinojenik bitkiler tanımı ve genel bilgiler | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Narkotik, halüsinojenik ve zehirli bitkilerin toksik bileşenleri; kardiyotonik glikozit taşıyan bitkiler (Digitalis, Scilla, Nerium); alkaloit içeren bitkiler (Colchicum, Veratrum, Aconitum, Delphinium türleri; Viscum album, Taxus baccata, Ricinus communis). | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Papaver somniferum, Cannabis sativa, Secale cornutum, Ipomoea, Peganum, Atropa bellodonna, Hyoscyamus niger, Mandragora autumnalis, Erythroxylon coca | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Bireysel Çalışma |
| 4 | Narkotik bitkiler; halüsinojen mantarlar; zehirli mantarlar (erken ve geç ortaya çıkan belirtiler); Coprinus sendromuna neden olan türler. | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Proje Temelli Öğrenme , Bireysel Çalışma |
| 5 | Çiğ olarak tüketildiğinde toksisite oluşturan türler, Paxillus sendromuna neden olan türler, Gyromitra sendromu ve Phalloides sendromu. | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Bireysel Çalışma |
| 6 | İndol Alkaloidleri İçeren Narkotik Bitkiler: Iboga ve Bağımlılık Karşıtı Potansiyel | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 7 | Şamanistik Halüsinojenler: Salvia divinorum ve κ-Opioid Reseptör Etkileşimi I | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Bireysel Çalışma |
| 8 | Ara Sınavlar | bulunmuyor | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav, Ödev |
| 9 | Şamanistik Halüsinojenler II | bulunmuyor | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Bireysel Çalışma |
| 10 | Tryptamin İçeren Halüsinojenik Bitkiler: Güney Amerika Kökenli Leguminosae Türleri | bulunmuyor | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Bireysel Çalışma |
| 11 | Ayahuasca ve Şamanistik Kombinasyon Preparatları: DMT ve MAO İnhibitörlerinin Farmakolojik Sinerjisi | literatur okuması | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma, Anlatım |
| 12 | β-Karbolin ve Tryptamin Alkaloidleri İçeren Amazon Bitkileri: Banisteriopsis ve Psychotria Türleri | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma, Anlatım |
| 13 | Myristicaceae Ailesinde Psikotrop Bileşikler: Muskat, Virola Türleri ve Fenilpropanoid–Tryptamin İlişkisi | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Bireysel Çalışma |
| 14 | Cannabis sativa’da Kemotipler ve Çevresel Etkiler: Reçineli ve Lifli Formların Farmakognozik Özellikleri | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Bireysel Çalışma |
| 15 | Kannabinoid Profili ve Cannabis Değerlendirme Yöntemleri: THC, CBD ve Fenotip Kavramı | literatür okuması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | bulunmuyor | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | bulunmuyor | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 7 | 3 | 21 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 2 | 5 | 10 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 1 | 1 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 75 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 3,00 | ||
| AKTS | 3 AKTS | ||