TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| BAHÇE BİTKİLERİ (YL) | |
| Kod | BB566 |
| Ad | Bitki Abiyotik Streslerine Fizyolojik ve Moleküler Yanıtlar |
| Dönem | 2025-2026 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Bahar |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Yüksek Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Arş.Gör. Dr. MESUT ADA |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu ders, bitkilerin tuzluluk, kuraklık, sıcaklık ve ağır metal gibi abiyotik stres koşullarına karşı geliştirdikleri fizyolojik, biyokimyasal ve moleküler adaptasyon mekanizmalarını ele alır. Stresin bitki büyümesi, verimi ve kalite üzerindeki etkileri incelenir. TIFY, bZIP, LOX, PP2A gibi stresle ilişkili genlerin işlevleri tanıtılır. Öğrencilerin RNA-Seq, qPCR, QTL ve GWAS gibi modern moleküler analiz yöntemlerini kullanarak stres toleransını araştırabilmeleri hedeflenir. Ders, aynı zamanda stres toleranslı bitki geliştirme, moleküler ıslah ve biyoteknolojik uygulamalar için disiplinlerarası ve analitik bir bakış açısı kazandırmayı amaçlar.
Dersin İçeriği
Bu derste bitkilerin tuzluluk, kuraklık, sıcaklık, düşük sıcaklık ve ağır metal gibi abiyotik stres faktörlerine karşı verdikleri fizyolojik, biyokimyasal ve moleküler tepkiler incelenecektir. Stres algılama, sinyal iletimi, iyon homeostazı, ozmotik düzenleme, antioksidan savunma sistemleri, hormonel yanıtlar (ABA, SA, JA, Pro-Ca) ve gen ekspresyon mekanizmaları tartışılacaktır. Stres toleransında görevli genlerin belirlenmesine yönelik RNA-Seq, qPCR, QTL, GWAS ve biyoinformatik analiz uygulamaları örneklerle açıklanacaktır.
Dersin Ön Koşulu
Yoktur
Kaynaklar
Dersin koordinatörü tarafından hazırlanan ders notu kullanılacaktır. Güncel makaleler (Plant Physiology, Plant Cell & Environment, Scientia Horticulturae, Horticulturae, Erwerbs-Obstbau)
Notlar
Plant Physiology, Plant Cell & Environment, Scientia Horticulturae, Horticulturae, Erwerbs-Obstbau
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Bitkilerde abiyotik stres mekanizmalarını fizyolojik, biyokimyasal ve moleküler düzeyde açıklayabilir. |
| ÖÇ02 | Stres faktörlerinin büyümeye, gelişmeye ve verime etkilerini analiz edebilir. |
| ÖÇ03 | Stres toleransı ile ilgili genetik varyasyonları ve ıslah stratejilerini değerlendirebilir. |
| ÖÇ04 | Güncel bilimsel literatürü eleştirel olarak analiz edebilir. |
| ÖÇ05 | Stres yönetimine yönelik araştırma planı oluşturabilir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Lisans düzeyi yeterliliklerine dayalı olarak, bahçe bitkileri alanında edinilmiş bilgileri uzmanlık düzeyinde geliştirir ve derinleştirebilir | 4 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bahçe bitkileri alanı ve ilişkili disiplinler arası etkileşimi kavrar | 2 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bahçe bitkileriyle ilgili kuramsal ve uygulamalı bilgileri uzmanlık alanında kullanarak ve ilgili güncel gelişmeleri, nicel ve nitel verilerle destekleyerek, farklı disiplinlerde elde edilmiş bilgi, veri ve bulgularla birleştirip yorumlayabilme, sentez yoluyla yeni bilgi ve teoriler oluşturur | |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sorunları araştırma yöntemlerini kullanarak ve neden sonuç ilişkisi kurarak çözümler | 1 |
| PÖÇ05 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bahçe bitkileriyle ilgili uzmanlık gerektiren bir çalışmayı bağımsız olarak yürütebilir | 1 |
| PÖÇ06 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bahçe bitkileriyle ilgili uygulamalarda karşılaşılan öngörülemeyen karmaşık sorunların çözümü için analitik yaklaşım geliştirir, araştırma sürecini tasarlayabilir, sorumluluk alarak çözüm üretebilir ve elde edilen sonuçları değerlendirebilir ve savunur | |
| PÖÇ07 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bahçe bitkileriyle ilgili sorunların çözümlenmesini gerektiren ortamda önderlik yapar | |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bahçe bitkileriyle ilgili kaynaklara ulaşma, bu kaynaklardan yararlanabilir ve kendini sürekli yeniler | |
| PÖÇ09 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bahçe bitkileri alanında edinilmiş uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilir ve kendi öğrenme sürecini yönlendirebilir | |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Çalışmalarını, uzmanlık alanındaki gelişmeleri ve araştırma sonuçlarını sözlü, yazılı ve görsel araçlardan yararlanarak aktarabilir | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Bahçe bitkileriyle ilgili olarak gerektiği düzeyde bilgisayar yazılımı ile bilişim ve iletişim teknolojilerini ileri düzeyde kullanır | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Bahçe bitkileriyle ilgili sorunların çözümlenmesi için bilimsel yöntemlerle veri toplayabilir, toplanan verileri toplumsal, bilimsel ve etik değerleri gözeterek denetler ve yorumlar | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Bahçe bitkileri alanında özümlenmiş bilgileri disiplinler arası çalışmalarda kullanabilir, açıklayabilir, başkalarına aktarır, varılan sonuçları eleştirel bir bakış açısıyla inceler |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Abiyotik stres kavramı ve bitkilerde önemi | Önerilen kaynaklardan ilgili konuya çalışılması | Öğretim Yöntemleri: Tartışma, Anlatım, Soru-Cevap |
| 2 | Tuz stresinin fizyolojik temelleri | Önerilen kaynaklardan ilgili konuya çalışılması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Kuraklık ve yüksek sıcaklık streslerinde bitkisel adaptasyonlar | Önerilen kaynaklardan ilgili konuya çalışılması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 4 | Osmotik düzenleme ve iyon toksisitesi | Önerilen kaynaklardan ilgili konuya çalışılması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 5 | Antioksidan savunma sistemleri ve oksidatif stres | Güncel makalelerin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 6 | Hormonel düzenleme (ABA, SA, JA, Pro-Ca) | İlgili literatürün okunması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 7 | Metabolik yeniden yapılanma ve stres adaptasyonu | Makale incelemesi | Öğretim Yöntemleri: Tartışma, Anlatım |
| 8 | Ara Sınavlar | Ara sınava kadar işlenmiş konuların gözden geçirilmesi | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 9 | RNA-Seq analizine giriş | RNA-Seq veri setlerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Alıştırma ve Uygulama |
| 10 | qPCR validasyonu ve gen ekspresyonu | qPCR aşamalarının tekrarı | Öğretim Yöntemleri: Tartışma, Alıştırma ve Uygulama |
| 11 | QTL ve GWAS yaklaşımlarıyla gen haritalama | İlgili makalelerin okunması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Alıştırma ve Uygulama |
| 12 | Stres toleransında omik teknolojiler | Güncel literatürlerin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 13 | Meyve türlerinde stres toleransı örnekleri: ceviz, çilek, kiraz, badem | Tür bazlı makalelerin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Tartışma, Anlatım |
| 14 | Genel değerlendirme ve öğrenci seminerleri | Ders notlarının gözden geçirilmesi | Ölçme Yöntemleri: Sözlü Sınav |
| 15 | Genel değerlendirme ve öğrenci seminerleri | Ders notlarının gözden geçirilmesi | Ölçme Yöntemleri: Sözlü Sınav |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Yıl sonuna kadar işlenmiş konuları çalışarak sınava hazırlanmak | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav, Sözlü Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Yıl sonuna kadar işlenmiş konuları çalışarak sınava hazırlanmak | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav, Sözlü Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 2 | 5 | 10 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 10 | 10 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 16 | 16 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 148 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,92 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||