TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| BİYOLOJİ (YL) | |
| Kod | BY778 |
| Ad | Hastalık ve Sağlıkta Sirkadyen Ritim |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi ÖZGECAN KAYALAR |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Yenilikçi ilaç geliştirme çalışmaları için hücresel faaliyetleri ve bu faaliyetleri düzenleyen mekanizmaları anlamak önemli bir yer tutmaktadır. Ders kapsamında biyolojik saat ve türleri; biyolojik saatin hücresel ve organizma düzeyinde kontrol mekanizmaları, sağlığımızla ilişkisi; biyolojik saat üzerine ilaç araştırmaları ve kronoterapinin önemi inceleneceğinden, ders yenilikçi biyoteknolojik ilaç geliştirme için yol gösterici olacaktır.
Dersin İçeriği
Sirkadyen ritim, biyolojik saat kavramlarına giriş, tarihçe ve temel kavramlar; sirkadyen ritmin türler arasında evrimi ve korunan mekanizmalar; tek hücrelilerden insana biyolojik zamanlama mekanizmalarına bakış; sirkadyen ritmin temelleri; sirkadyen ritim ve fotoperiodizm; sirkadyen zamanlayıcı (pacemaker) sistemler ve analiz yöntemleri; sirkadyen ritimden sorumlu genler ve ekspresyonlarının kontrol mekanizmaları, sirkadyen ritim ve inflamasyon ilişkisi; sirkadyen ritim ve metabolizma; sirkadyen ritmin kronik hastalıklarla ilişkisi; sirkadyen ritmin kanserle ilişkisi; sirkadyen ritmin uyku bozuklukları ve hastalıklarıyla ilişkisi; kronoterapi
Dersin Ön Koşulu
Yok
Kaynaklar
1. Chronobiology : biological timekeeping. Ed: Jay C.Dunlop, Jennifer J. Loros, Patricia J. DeCoursey, Sinauer Associates , Inc.Publishers, 2004. 2. Gunter Klein. Farewell to the Internal Clock: a contribution in the field of chronobiology. Springer, 2007. 3. Sleep and Chronobiology in Plasticity and Memory. Ed: Jarry R.Gerstner, H. Craig Heller, Sara J Aton. Frontiers in Systems Neuroscience, 2016.
Notlar
Güncel yayınlar, web siteleri, güncel kitaplar, konuyla ilişkili güncel literatürler
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Biyolojik saat ve sirkadiyen ritim kavramlarını tanımlar; tek hücreli organizmalardan insanlara kadar biyolojik zamanlama mekanizmalarındaki evrimsel farklılıkları ve benzerlikleri açıklar. |
| ÖÇ02 | Sirkadiyen ritmin oluşumunda rol oynayan temel saat genlerini, bu genlerin ekspresyon kontrol mekanizmalarını ve moleküler geri besleme döngülerini analiz eder. |
| ÖÇ03 | Sirkadiyen zamanlayıcı (pacemaker) sistemlerinin çalışma prensiplerini kavrar ve bu sistemlerin analizinde kullanılan güncel yöntemleri yorumlar. |
| ÖÇ04 | Sirkadiyen ritmin inflamasyon, metabolik süreçler, kronik hastalıklar, kanser gelişimi ve uyku bozuklukları üzerindeki fizyolojik ve patolojik etkilerini ilişkilendirir. |
| ÖÇ05 | Biyolojik saat ve sirkadiyen ritim bilgisinin tıptaki yansıması olan "Kronoterapi" kavramını açıklar; tedavi süreçlerinde zamanlamanın (dozaj ve ilaç etkileşimi) klinik önemini değerlendirir. |
| ÖÇ06 | Biyolojik saatler alanında güncel bilimsel makaleleri okur, analiz eder; akademik bir konuyu sözlü sunum tekniklerini kullanarak etkili bir şekilde aktarır ve tartışır. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Lisans düzeyi yeterliliklerine dayalı olarak, aynı veya farklı bir alanda bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirir, derinleştirir ve istatistik metotları kullanarak analiz eder ve yorumlar. | |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanının ilişkili olduğu disiplinler arası etkileşimi teşhis eder | 2 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanında edindiği bilgileri farklı disiplin alanlarından gelen bilgilerle bütünleştirerek yorumlar ve yeni bilgiler oluşturur. | 1 |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanı ile ilgili uzmanlık gerektiren bir çalışmayı bağımsız olarak yürütür. | 2 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alanında edindiği uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirir ve öğrenmesini yönlendirir. | 1 |
| PÖÇ06 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Alanındaki güncel gelişmeleri ve kendi çalışmalarını, nicel ve nitel veriler ile destekleyerek alanındaki ve alan dışındaki gruplara, yazılı, sözlü ve görsel olarak sistemli biçimde aktarır. | 2 |
| PÖÇ07 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Alanı ile ilgili verilerin toplanması, yorumlanması, uygulanması ve duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerleri gözeterek denetler ve bu değerleri öğretir. | |
| PÖÇ08 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanında özümsedikleri bilgiyi, problem çözme ve/veya uygulama becerilerini, disiplinler arası çalışmalarda kullanır. | 3 |
| PÖÇ09 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanı ile ilgili konularda karşılaşılan toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik sorunların çözümüne katkıda bulunur ve bu değerlerin gelişimini destekler. | |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Yaratıcı ve eleştirel düşünme, sorun çözme ve karar verme gibi üst düzey zihinsel süreçleri kullanarak alanı ile ilgili yeni düşünce ve yöntemler geliştirir. | 3 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Biyolojik Saate Giriş | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Mikroorganizmalarda biyolojik saat mekanizması | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Tek hücrelilerden insana biyolojik zamanlama mekanizmalarına bakış | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Sirkadyen Ritmin Temelleri | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 5 | Sirkadyen Ritim ve Fotoperiodizm | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 6 | Sirkadyen Zamanlayıcı (Pacemaker) Sistemler ve Analiz Yöntemleri | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Proje Temelli Öğrenme |
| 7 | Sirkadyen Ritim’den sorumlu genler ve ekspresyonlarının kontrol mekanizmaları | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 8 | Ara Sınavlar | Genel tekrar | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Sözlü Sınav, Yazılı Sınav, Performans Değerlendirmesi |
| 9 | Sirkadyen Ritim ve İnflamasyon İlişkisi | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası, Alıştırma ve Uygulama |
| 10 | Sirkadyen Ritim ve Metabolizma | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Beyin Fırtınası |
| 11 | Sirkadyen Ritimin Kronik Hastalıklarla İlişkisi | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Beyin Fırtınası |
| 12 | Sirkadyen Ritimin Kanserle İlişkisi | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Beyin Fırtınası |
| 13 | Sirkadyen Ritmin Uyku Bozuklukları ve Hastalıklarıyla İlişkisi | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama |
| 14 | Kronoterapi | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Beyin Fırtınası, Grup Çalışması |
| 15 | Öğrenci sunumları | Güncel ders notları ve ilgili makalelerin okunması, internet araştırması | Öğretim Yöntemleri: Grup Çalışması, Beyin Fırtınası, Bireysel Çalışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Genel tekrar | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Sözlü Sınav, Yazılı Sınav, Performans Değerlendirmesi |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Yazılı sınav/Ödev/Performans Değerlendirmesi | Ölçme Yöntemleri: Performans Değerlendirmesi, Ödev, Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 15 | 15 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 30 | 30 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 157 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,28 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||