TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ |
| ARKEOLOJİ (PROTOHİSTORYA VE ÖNASYA ARKEOLOJİSİ) (YL) (TEZLİ) | |
| Kod | ARY727 |
| Ad | Jeoarkeoloji |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Yüksek Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Doç. Dr. MUSTAFA AKYILDIZ |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Yer bilimleri yöntemlerini kullanarak; antik yerleşimlerin yer seçimi kriterlerini, bu yerleşimlerin çevresiyle olan dinamik etkileşimini, sahanın zamansal değişimini ve arkeolojik dolguların (sedimanların) analiz ederek geçmişe dair verileri yorumlamaktır.
Dersin İçeriği
Jeoarkeolojiye Giriş: Tanımlar, disiplinlerarası çalışma prensipleri ve tarihsel gelişim. Jeolojik zaman ve insan etkisi, Sedimantoloji ve çökel ortamları, Arkeolojik malzemelerin jeolojik özellikleri, Jeokimya ve element dağılım Jeokimya ve element dağılım
Dersin Ön Koşulu
Ön koşul yoktur.
Kaynaklar
Geoarchaeology: The Earth-Science Approach to Archaeological Interpretation (George Rapp and Christopher L. Hill)
Notlar
Practical and Theoretical Geoarchaeology (Paul Goldberg & Richard Macphail)
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Arkeolojik soruları yanıtlamak için yer bilimleri (jeoloji, jeomorfoloji, jeokimya) ilke ve yöntemlerini kullanır. |
| ÖÇ02 | Arkeolojik dolguları (sedimanları) tanımlayabilir, tabakalaşma süreçlerini (stratigrafi) doğal ve kültürel ayrımı yapar. |
| ÖÇ03 | Antik yapılarda kullanılan taş, kil ve metal gibi hammaddelerin jeolojik kökenlerini (provenans) ve fiziksel özelliklerini karakterize eder. |
| ÖÇ04 | Antik toplumların yerleşim yeri seçimindeki jeolojik (su kaynağına yakınlık, hammadde erişimi, savunma kolaylığı) ve çevresel faktörleri analiz eder |
| ÖÇ05 | Toprak ve sedimanlardaki elementel değişimleri (özellikle ağır metal birikimleri; Pb, Cu, Zn, Cd) analiz ederek, antik sanayi faaliyetlerini ve kullanım alanlarını saptar. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Arkeoloji alanında lisans eğitiminde edindiği bilgileri uzmanlık düzeyinde geliştirir. | |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanı ile ilgili güncel bilgilere sahip olur. | |
| PÖÇ03 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Arkeoloji ile ilgili temel kavramları açıklar. | |
| PÖÇ04 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Arkeoloji alanında disiplinlerarası araştırma ve inceleme yapar. | 5 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Arkeoloji alanında edindiği uygulamalı yöntem ve teknikleri kullanır. | 4 |
| PÖÇ06 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanında edindiği bilgileri etik kurallar çerçevesinde ele alır. | |
| PÖÇ07 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Çukurova bölgesi kültürlerini tanır. | |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Çukurova ile çevre kültür bölgeleri arasındaki ilişkileri tanımlar. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Çukurova bölgesinin kültürel gelişimini açıklar. | |
| PÖÇ10 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Arkeoloji alanıyla ilgili verileri toplar. | 2 |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarını tanımlar. | |
| PÖÇ12 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alanıyla ilgili edindiği bilgileri eleştirel düzeyde yorumlar. | |
| PÖÇ13 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Araştırma problemlerine uygun çözüm önerileri geliştirir. | |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Alanıyla ilgili edindiği bilgi ve tecrübelerini arazi ve laboratuvar çalışmalarında uzman düzeyinde kullanır. | |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Arkeoloji alanıyla ilgili ulusal ve uluslararası düzeyde çalışma ve projeler yürütür. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Jeoarkeolojiye Giriş: Tanım, kapsam ve disiplinlerarası konumu. | İlk hafta hazırlığa gerek yok. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 2 | Dünya oluşumu, geçiridiği süreçler . Yerkürenin yapısı | öğrenci Konu ile ilgili kaynak araştırması yapar. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 3 | Jeolojik Zaman ve Kuaterner Jeolojik zaman ölçeği • Kuaterner dönem İklim değişimleri | öğrenci Konu ile ilgili kaynak araştırması yapar. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım |
| 4 | Sedimantoloji I (Temel Süreçler) Ayrışma, taşınma, çökelme Tane boyu, yuvarlaklık Sediman döngüsü | öğrenci Konu ile ilgili kaynak araştırması yapar. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 5 | Sedimantoloji II (Ortamlar) • Flüvyal, deltaik, kıyı, eoliyen ortamlar, Fasiyes kavramı | konuları araştırır. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 6 | Stratigrafi ve Tabakalaşma Süperpozisyon, Diskordanslar, Arkeolojik dolgu yorumları | konuları araştırır. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 7 | Jeomorfoloji ve Yüzey Süreçleri Akarsu, kıyı, Karst süreçleri Yer şekilleri • Yerleşim ilişkisi | İlgili konuya çalışır | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 8 | Ara Sınavlar | Çalışma | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 9 | Toprak Oluşumu ve Paleosol • Pedogenez Toprak horizonları Paleosol yorumları | konuları araştırır. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 10 | Tafonomi ve Sediman–Buluntu İlişkisi, Taşınma ve yeniden yerleşme,Doğal kültürel süreçler | konuları araştırır. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 11 | Kayaçlar ve Arkeolojik Malzemeler Magmatik, Sedimanter, metamorfik kayaçlar, | konuları araştırır. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 12 | Laboratuvarda el örnekleri gösterimi | İlgili konuya çalışır | Öğretim Yöntemleri: Alıştırma ve Uygulama |
| 13 | Kayaçlar ve Arkeolojik MalzemelerKaynak–malzeme ilişkisi | Araştırma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 14 | Kuaterner Çevre Değişimleri İklim değişimleri Deniz seviyesi dalgalanmaları Paleoçevre yorumları | konuları araştırır. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 15 | Örnekler | İlgili konuya çalışır | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Okuma, araştırma, raporlama | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Sözlü Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Okuma araştırma, raporlama, | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Sözlü Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 4 | 56 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 1 | 10 | 10 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 15 | 15 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 15 | 15 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 152 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,08 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||