TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| HEMŞİRELİK (DR) | |
| Kod | HEM721 |
| Ad | Kültürlerarası Hemşirelik ve Göç |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz ve Bahar |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 5 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Doktora Dersi |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Doç. Dr. Pınar YEŞİL DEMİRCİ |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, doktora öğrencilerinin göç, kültür ve sağlık ilişkisini ileri düzeyde analiz edebilmesini; göçmen, mülteci ve farklı kültürel özelliklere sahip bireylerin bakım gereksinimlerini bütüncül biçimde değerlendirebilmesini; kültürel açıdan duyarlı, etik, insan hakları temelli ve kanıta dayalı hemşirelik girişimlerini planlayabilmesini sağlamaktır.
Dersin İçeriği
Göçün sağlık üzerindeki sosyal, kültürel ve yapısal belirleyicilerini; farklı kültürlerin sağlık, hastalık ve bakım algılarını; göçmen, mülteci ve diğer kırılgan gruplara yönelik kültürel açıdan duyarlı ve kanıta dayalı hemşirelik yaklaşımlarını kapsar.
Dersin Ön Koşulu
Dersin önkoşulu bulunmamaktadır.
Kaynaklar
1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration.
Notlar
6.Stubbe, D. E. (2020). Practicing cultural competence and cultural humility in the care of diverse patients. Focus, 18(1), 49–51. 7.Arias, J. M. V., Peres, A. M., Cortés Bustamante, C. A., Escandell Rico, F. M., & Moraes dos Santos, R. (2026). Cultural competence in nursing care for migrants: An integrative review. International Nursing Review, 73(1), e70157. 8.Gold, A. W., Perplies, C., Biddle, L., Bozorgmehr, K., & colleagues. (2025). Primary healthcare models for refugees involving nurses: A systematic review and narrative synthesis. BMJ Global Health, 10(3), e018105. 9.Barbo, G., Leidl, D. M., & Petrucka, P. (2026). Equipping nurses for migrant mental health care: An integrative review. Journal of Transcultural Nursing, 37(1), 98–109. 10.Son, C., Forsgren, E., Öhlén, J., & Sawatzky, R. (2025). Person-centred care for migrants: A narrative review of healthcare literature. Frontiers in Health Services, 5, Article 1573813.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | İleri düzey kuramsal ve uygulamalı hemşirelik bilgisini geliştirebilir. |
| ÖÇ02 | Kültürel duyarlılık ve etik karar verme becerisi kazanabilir. |
| ÖÇ03 | Sağlık eşitsizliklerini çok boyutlu olarak analiz edebilir. |
| ÖÇ04 | Kanıta dayalı uygulamalar geliştirebilir. |
| ÖÇ05 | Araştırma ve akademik üretim becerisi kazanabilir. |
| ÖÇ06 | Savunuculuk ve politika geliştirme farkındalığı edinebilir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanındaki güncel ve ileri düzeydeki bilgileri uzmanlık düzeyinde geliştirir, derinleştirir ve alanına yenilik getirecek özgün tanımlara ulaşır. | 4 |
| PÖÇ02 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Hemşirelik ile ilgili yeni fikirleri analiz, sentez ve değerlendirmede bilgilerini kullanarak özgün sonuçlara ulaşır. | 4 |
| PÖÇ03 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Disiplinler arası etkileşimi kavrar. | |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Hemşirelik alanı için gerekli olan bilgisayar dâhil diğer teknolojik araçlar hakkında ileri düzeyde bilgi sahibidir. | |
| PÖÇ05 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Etik ilkelerin ve etik kurulların birey ve toplum için önemini bilir. | |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Hemşirelik alanı ile ilgili çalışmalarda araştırma yöntemlerini kullanabilmede üst düzey becerilere sahiptir ve istatistiksel yöntemler hakkında bilgi sahibidir. | 4 |
| PÖÇ07 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Hemşirelik alanındaki yeni bilgileri sistematik bir yaklaşımla değerlendirir. | 5 |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Yaptığı / katıldığı araştırmanın raporunu yazabilme ve ulusal/uluslar arası kabul görmüş hakemli bir dergide yayınlar, bilimsel toplantılarda sunar | 3 |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Kanıta dayalı uygulamaları takip eder ve mesleki uygulamalar ile ilgili kendi alanında kanıt oluşturacak araştırmalar yapar. | 5 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Derse giriş ve temel kavramlar (Kültür, göç, göç türleri, kültürlerarası hemşireliğin kapsamı) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 2 | Göç ve sağlığın sosyal belirleyicileri (Yoksulluk, barınma, eğitim, çalışma yaşamı, dışlanma, eşitsizlik) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 3 | Kültür, sağlık ve hastalık algısı (İnanç sistemleri, sağlık davranışları, geleneksel uygulamalar) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 4 | Kültürlerarası hemşirelik kuram ve modelleri (Leininger, Campinha-Bacote, Purnell ve ilgili modeller) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 5 | Göçmen, mülteci ve sığınmacı sağlığı (Temel kavramlar, risk grupları, sağlık gereksinimler) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 6 | Göç sürecinin fiziksel sağlık sonuçları (Bulaşıcı hastalıklar, kronik hastalıklar, anne-çocuk sağlığı) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 7 | Göç sürecinin ruh sağlığı sonuçları (Travma, yas, stres, uyum sorunları, psikososyal destek) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
|
| 9 | Kültürlerarası iletişim (Terapötik iletişim, dil engeli, tercüman kullanımı, güven geliştirme) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 10 | Etik, insan hakları ve bakımda adalet (Eşitlik, ayrımcılık, mahremiyet, onam, etik ikilemler) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 11 | Kırılgan göçmen gruplar (Kadın, çocuk, yaşlı, engelli bireyler ve özel gereksinimler) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 12 | Toplum temelli ve kültürel açıdan duyarlı hemşirelik girişimleri (Koruyucu sağlık hizmetleri, danışmanlık, eğitim, güçlendirme) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 13 | Kanıta dayalı uygulamalar (Literatür değerlendirme, kanıt düzeyleri, uygulama örnekleri) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 14 | Sağlık politikaları ve hizmete erişim (Ulusal ve uluslararası politikalar, erişim engelleri, savunuculuk) | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 15 | Öğrenci seminerleri ve genel değerlendire | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | 1.McFarland, M. R., & Wehbe-Alamah, H. B. (2018). Leininger’s transcultural nursing: Concepts, theories, research & practice (4th ed.). McGraw Hill Education. 2.Campinha-Bacote, J. (2002). The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. Journal of Transcultural Nursing, 13(3), 181–184. 3.World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. World Health Organization. 4.World Health Organization Regional Office for Europe. (2023). Action plan for refugee and migrant health in the WHO European Region 2023–2030. World Health Organization Regional Office for Europe 5.International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024. International Organization for Migration. | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 6 | 84 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 2 | 5 | 10 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 5 | 5 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 5 | 5 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 132 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,28 | ||
| AKTS | 5 AKTS | ||