TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ |
| SINIF ÖĞRETMENLİĞİ (YL) (TEZLİ) | |
| Kod | SÖ790 |
| Ad | Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz ve Bahar |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Yüksek Lisans Dersi |
| Tür | Enstitü Bilimsel Araştırma Yöntemleri |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Prof. Dr. FİLİZ YURTAL |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Prof. Dr. FİLİZ YURTAL
(Güz)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, öğrencilerin sosyal bilimlerde nicel araştırmanın temel özelliklerini ve başlıca araştırma desenlerini kavramalarını; araştırma problemine uygun araştırma desenini seçip gerekçelendirmelerini; değişken, araştırma sorusu ve hipotezleri ilişkilendirmelerini; evren ve örneklemi belirleyerek uygun örnekleme yöntemini seçmelerini; veri toplama araçlarını değerlendirmelerini; ölçme araçlarının geliştirilmesi ve uyarlanmasına ilişkin temel ilkeleri kavramalarını; geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını değerlendirmelerini ve yöntemsel açıdan tutarlı bir araştırmanın yöntem bölümünü oluşturabilmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği
Nicel araştırmanın temel özellikleri ve nicel araştırmaların sınıflandırılması; araştırma problemi, araştırma soruları ve yöntem arasındaki ilişki; değişkenler ve değişken türleri; araştırma soruları ve hipotezler; tarama, ilişkisel, nedensel karşılaştırma, deneysel ve yarı deneysel araştırmalar; evren ve örneklem; örneklem büyüklüğü; olasılıklı ve olasılıksız örnekleme yöntemleri; nicel veri toplama araçları; anket, ölçek ve testler; veri toplama araçlarının seçimi; ölçme aracı geliştirme ve uyarlamanın temel ilkeleri; geçerlik ve güvenirlik; araştırma desenlerinde iç ve dış geçerlik; araştırma problemi, desen, örneklem ve veri toplama süreçleri arasındaki tutarlılık; araştırmanın yöntem bölümünün oluşturulması ve eleştirel değerlendirilmesi.
Dersin Ön Koşulu
Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II dersini almış olmak
Kaynaklar
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi. Creswell, J. W., & Guetterman, T. C. Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research. Pearson. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. How to Design and Evaluate Research in Education. McGraw-Hill. Büyüköztürk, Ş. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum. Pegem Akademi. DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. Scale Development: Theory and Applications. Sage.
Notlar
Güncel ulusal ve uluslararası hakemli bilimsel makaleler; yüksek lisans ve doktora tezleri; ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmaları; örnek veri toplama araçları; araştırma raporları; bilimsel araştırma yöntemleri ve ölçme-değerlendirmeye ilişkin güncel kılavuzlar; YÖK Ulusal Tez Merkezi, TR Dizin, DergiPark, ERIC, Web of Science ve Scopus gibi akademik veri tabanları ve bilimsel bilgi kaynakları.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Nicel araştırmanın temel özelliklerini ve temel nicel araştırma türlerini açıklar ve karşılaştırır. |
| ÖÇ02 | Araştırma problemine ve araştırma sorularına uygun nicel araştırma desenini seçer ve gerekçelendirir. |
| ÖÇ03 | Nicel araştırmalarda değişkenleri, araştırma sorularını ve hipotezleri uygun biçimde oluşturur ve ilişkilendirir. |
| ÖÇ04 | Araştırmanın evrenini ve örneklemini belirler ve araştırmaya uygun örnekleme yöntemini seçer. |
| ÖÇ05 | Araştırma problemine uygun veri toplama araçlarını seçer ve bu araçların temel özelliklerini değerlendirir. |
| ÖÇ06 | Ölçme araçlarının geliştirilmesi ve uyarlanmasına ilişkin temel süreçleri açıklar. |
| ÖÇ07 | Araştırma ve ölçme araçlarına ilişkin geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını değerlendirir. |
| ÖÇ08 | Araştırma problemi, desen, örneklem ve veri toplama sürecini bütünleştirerek yöntemsel açıdan tutarlı bir araştırmanın yöntem bölümünü oluşturur. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Uzmanlık alanına uygun temel bilimsel araştırma ve analiz yöntemlerini kullanır. | 5 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | İlkokul 1.-4. sınıf programlarını ve dayandıkları temel ilkeleri tartışır. | |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | İlkokul 1.-4. sınıf kapsamında yer alan gelişim ve öğrenme kuramlarını tartışır. | |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Öğretim strateji, yöntem ve tekniklerinin dayanaklarını açıklar. | |
| PÖÇ05 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanı ile ilgili disiplinler arasındaki etkileşimi açıklar. | 2 |
| PÖÇ06 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | İlkokul 1.-4. sınıf konu alanlarının (Sosyal Bilgiler, Türkçe, Fen Bilgisi, Matematik gibi) öğretim ilkelerini uzmanlık düzeyinde açıklar. | |
| PÖÇ07 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sınıf öğretmenliği alan bilgileri ile farklı alanlardaki bilgileri ilişkilendirerek kullanır. | 2 |
| PÖÇ08 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanındaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri (makale, tez vb.) eleştirel bir gözle değerlendirir. | 5 |
| PÖÇ09 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Ulusal ve uluslararası düzeydeki sınıf öğretmenliğine yönelik uygulamaları eleştirel bir bakış açısıyla yorumlar. | 3 |
| PÖÇ10 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bir bilimsel araştırmayı planlayıp yürütür. | 5 |
| PÖÇ11 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Disiplinler arası bir anlayışla öğretim stratejisi, yöntem ve tekniklerini kullanır, geliştirir, derinleştirir. | |
| PÖÇ12 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanı ile ilgili uzmanlık gerektiren bir çalışmayı bağımsız olarak yürütmeye istekli olur. | 4 |
| PÖÇ13 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanı ile ilgili sorunların çözümlenmesini gerektiren durumlarda takım çalışması veya liderlik yapar. | |
| PÖÇ14 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bilimsel ve sosyal konuları eleştirel bir bakış açısıyla sorgular ve yeni bakış açılarına açıktır. | 5 |
| PÖÇ15 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alanındaki çalışmaları yaşam boyu öğrenme çerçevesinde yürütür. | 3 |
| PÖÇ16 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Sosyal ve teknolojik gelişmeleri takip eder. | 3 |
| PÖÇ17 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Sınıf öğretmenliği alanında yürüttüğü bilimsel bir çalışmayı nitel ve nicel verilerle destekleyerek yazılı, sözlü ve görsel olarak uzman veya uzman olmayan kişilere sunar. | 4 |
| PÖÇ18 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanır. | 3 |
| PÖÇ19 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Alanına ilişkin bilgileri anlayacak, sözlü ve yazılı iletişim kurabilecek düzeyde Avrupa dil portföyü dillerinden birisini kullanır. | |
| PÖÇ20 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Alanı ile ilgili bilimsel bir araştırma ya da proje yürütürken veya bir çalışmayı yorumlarken toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere uygun davranır. | 5 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | SBAY I’den SBAY II’ye: araştırma problemi ile yöntem arasındaki ilişki; araştırma sürecinin genel yapısı / | SBAY I dönem çalışmasını gözden geçirme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Araştırmaların sınıflandırılması; nicel araştırmanın temel özellikleri | Farklı araştırma örneklerini inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Nicel araştırmalarda değişkenler; bağımlı, bağımsız, kontrol ve diğer değişken türleri; araştırma soruları ve hipotezler | Araştırma sorusu ve değişken örneklerini inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Tarama araştırmaları: özellikleri, türleri ve planlanması | Tarama araştırması örneği inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 5 | İlişkisel araştırmalar: korelasyonel ve yordayıcı araştırmalar | İlişkisel araştırma makalesi inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 6 | Nedensel karşılaştırma araştırmaları | Örnek araştırma inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 7 | Deneysel ve yarı deneysel araştırmalar; deney ve kontrol grupları, ön test-son test ve temel deneysel düzenlemeler | Deneysel araştırma örneklerini karşılaştırma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 8 | Ara Sınav | Sınava hazırlık | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 9 | Evren ve örneklem; örneklem büyüklüğü ve örneklemenin temel ilkeleri | Araştırmaların örneklem bölümlerini inceleme | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 10 | Olasılıklı ve olasılıksız örnekleme yöntemleri; uygun örnekleme yönteminin seçilmesi | Örnekleme yöntemlerini karşılaştırma | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 11 | Nicel veri toplama araçları: anket, ölçek, test ve diğer ölçme araçları; uygun aracın seçilmesi | Veri toplama araçlarını inceleme | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 12 | Ölçme aracı geliştirme ve uyarlamanın temel ilkeleri; madde oluşturma, pilot uygulama ve araç değerlendirme | Ölçek geliştirme/uyarlama çalışması inceleme | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 13 | Geçerlik: kapsam, yapı ve ölçüt geçerliği; araştırma desenlerinde iç ve dış geçerlik | Geçerlik kanıtlarını inceleme | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 14 | Güvenirlik: iç tutarlılık, kararlılık ve değerlendiriciler arası güvenirlik; geçerlik ve güvenirliğin birlikte değerlendirilmesi | Araştırmalardaki güvenirlik kanıtlarını inceleme | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 15 | Araştırmanın yöntem bölümünün oluşturulması ve eleştirel değerlendirilmesi; dönem çalışmalarının sunumu | Kendi yöntem taslağını hazırlama | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Sınava hazırlık | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Sınava hazırlık | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Değerlendirme (Sınav) Yöntemleri ve Kriterleri
Güncel dönem payları henüz belirlenmemiştir. Bir önceki dönem payları gösterilmektedir.
| Değerlendirme Türü | Yarıyıl İçi / Yıl İçi Etkisi | Yarıyıl Sonu / Yıl Sonu Etkisi |
|---|---|---|
| 1. Sözlü Sınav | 100 | 40 |
| Genel Değerlendirme | ||
| Yarıyıl İçi / Yıl İçi Toplam | 100 | 40 |
| 1. Yıl Sonu Sınavı | - | 60 |
| Genel Toplam | - | 100 |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 2 | 6 | 12 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 6 | 6 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 30 | 30 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 160 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,40 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||