TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ |
| PSİKOLOJİ PR. | |
| Kod | PSI473 |
| Ad | Klinik Psikolojide Araştırma Uygulamaları |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 7. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 2-2 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 5 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Etiket | S Seçmeli |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi BATTAL GÖKTÜRK GÖK |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Dr. Öğr. Üyesi BATTAL GÖKTÜRK GÖK
(Güz)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, öğrencilerin klinik psikoloji alanında özgün ve uygulanabilir bir araştırma sorusundan yola çıkarak; sistematik literatür taraması yapmayı, kurama dayalı hipotezler kurmayı, uygun bir desen ve ölçme bataryası seçmeyi, etik ve açık bilim gerekliliklerini yerine getirmeyi, veri toplayıp analiz etmeyi ve bulguları bilimsel ölçütlere uygun biçimde raporlayıp sunmayı bizzat uygulayarak öğrenmeleridir. Ders, öğrencilerin dönem boyunca ürettikleri proje önerisini ulusal bir araştırma destek programına (TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı) başvurulabilir olgunlukta hazırlamalarını da hedeflemektedir.
Dersin İçeriği
Klinik psikolojide araştırma sorusunun oluşturulması ve daraltılması; Web of Science, Scopus, PsycINFO, Google Akademik, TR Dizin ve YÖK Ulusal Tez Merkezi gibi elektronik veri tabanlarında sistematik arama stratejileri; Boole operatörleri, alan etiketleri ve atıf zinciri izleme; dergi ve kaynak kalitesinin değerlendirilmesi ile yağmacı yayıncılığın tanınması; kaynak yönetim yazılımları ve APA 7 kuralları; ampirik makalenin eleştirel okunması, literatür sentez matrisi ve araştırma boşluğunun gerekçelendirilmesi; klinik psikolojide araştırma desenleri; ölçme araçlarının psikometrik değerlendirmesi ve seçimi; istatistiksel güç analizi ve örneklem gerekçesi; araştırma etiği, aydınlatılmış onam, kişisel verilerin korunması ve etik kurul süreci; ön kayıt ve açık bilim uygulamaları; üretken yapay zekâ araçlarının etik ve beyana dayalı kullanımı; çevrimiçi veri toplama altyapısı, veri yönetim planı ve kod defteri; R/RStudio ya da SPSS ile veri temizliği, betimsel ve doğrulayıcı analizler; APA 7 biçiminde tablo, şekil ve metin üretimi; bilimsel poster ve sözlü sunum tasarımı; araştırma destek programlarına proje önerisi hazırlama süreci dersin içeriğini oluşturmaktadır.
Dersin Ön Koşulu
Resmî ön koşul bulunmamakla birlikte, dersin uygulama yoğunluğu nedeniyle Araştırma Yöntemleri ve İstatistik derslerini başarıyla tamamlamış olmak beklenmektedir.
Kaynaklar
Kazdin, A. E. (2024). Research design in clinical psychology (6. baskı). Cambridge University Press.
Notlar
Field, A. (2026). Discovering statistics using R and RStudio (2. baskı). SAGE. Yukarıdaki kaynaklar dersin temel kitaplarından bazılarıdır. Araştırma konusu ile ilgili makale, tezler ve kitap bölümleri dersin diğer kaynaklarıdır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Ulusal ve uluslararası veri tabanlarında sistematik arama stratejisi kurar. |
| ÖÇ02 | Literatüründeki boşlukları tespit eder. |
| ÖÇ03 | Kurama dayalı, araştırılabilir ve uygulanabilir bir araştırma problemi tanımlar. |
| ÖÇ04 | Araştırmanın önemini ifade eder. |
| ÖÇ05 | Test edilebilir, bilimsel bir araştırma sorusu ve hipotez geliştirir. |
| ÖÇ06 | Araştırma sorusuna uygun deseni seçer. |
| ÖÇ07 | Araştırmanın desenine uygun veri analizlerini belirler ve uygular. |
| ÖÇ08 | Interprets the findings in the light of the relevant literature. |
| ÖÇ09 | Bulguları APA 7 biçiminde raporlaştırır. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikolojinin kuramsal ve uygulama alanlarına yönelik yaklaşım ve kavramları açıklar | 4 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikoloji bilimiyle ilgili diğer temel bilim alanlarını (örn., sosyoloji, biyoloji, felsefe) tanır, disiplinler arası ilişkiyi kurarak multidisipliner çalışır. | 2 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikolojinin gelişimini tarihsel perspektiften değerlendirir | |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Psikolojinin uygulama alanlarına yönelik kazandığı bilgileri uygular. | 4 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bilimsel düşünce anlayışı, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirerek psikolojinin yöntem ve tekniklerine uygular. | 4 |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | İnsanın bilişsel, duygusal ve davranışsal süreçlerini bilimsel yöntemlerle çalışır. | 4 |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Temel ve uygulamalı psikoloji araştırmalarını yürütür. | 4 |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Disiplinlerarası ekip içinde psikoloji biliminin yöntem ve tekniklerini uygular. | |
| PÖÇ09 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikoloji bilgisini evrensel ve ulusal ihtiyaçlar temelinde topluma ve insanlığa hizmet için kullanır | 4 |
| PÖÇ10 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alanı ile ilgili problemlerin çözümünde bireysel ve ekip üyesi olarak sorumluluk alır | 5 |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Yaşam boyu öğrenme ve araştırma bilinci gösterir. | 5 |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Alanındaki bilgi ve becerilerini etkili bir şekilde uzman ve uzman olmayan kişiler ile paylaşır | 3 |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanır. | 4 |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Toplumun ve dünyanın gündemindeki olaylara/gelişmelere farkındalık gösterir. | |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Türk Psikologlar Derneği Etik Yönetmeliğinde ifade edilen mesleki duyarlılıkları gösterir. | 5 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Dersin tanıtımı ve araştırma gruplarını oluşturma | Ders izlencesinin ve TÜBİTAK 2209-A başvuru kılavuzunun okunması; ilgi duyulan iki-üç klinik araştırma konusunun not alınarak derse getirilmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Araştırma konusunu belirleme ve literatür tarama stratejileri I: Web of Science (WoS) ve Scopus Kullanımı | Kazdin (2024) kitabının araştırma fikrinin geliştirilmesine ilişkin bölümlerinin okunması; ÇÜ Kütüphanesi üzerinden WoS ve Scopus erişiminin sınanması, dizüstü bilgisayarla derse gelinmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma, Soru-Cevap |
| 3 | Araştırma konusunu belirleme ve literatür tarama stratejileri II: Google Akademik, EndNote/Zotero ile kaynakça yönetimi | Zotero (ya da EndNote) kurulumunun tamamlanması; APA (2020) kaynak gösterimi bölümünün gözden geçirilmesi; ekibin arama kayıt defterinin getirilmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma, Soru-Cevap |
| 4 | Araştırma sorusu ve hipotez oluşturma | Kazdin (2024) kitabının araştırma sorusu ve hipotez bölümünün okunması; ekibin alanından iki ampirik makalenin eleştirel okunarak sentez matrisine işlenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Grup Çalışması, Alıştırma ve Uygulama |
| 5 | Araştırma desenini belirleme ve ölçek seçimi | Kazdin (2024) araştırma desenleri bölümünün okunması; aday ölçme araçlarının özgün ve Türkçe uyarlama makalelerinin edinilmesi | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Bireysel Çalışma |
| 6 | Veri analiz yöntemlerinin belirlenmesi | Field (2024; 2026) kitaplarının ilgili analiz bölümlerinin gözden geçirilmesi | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama |
| 7 | Bilimsel araştırma ve etik kurulları için araştırma önerisi hazırlama | TPD Etik Yönetmeliği ile Çukurova Üniversitesi etik kurul başvuru formlarının incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Bireysel Çalışma, Beyin Fırtınası, Grup Çalışması, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | Proje önerisi dosyasının tamamlanarak teslim edilmesi; ekip sunumunun prova edilmesi | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Sözlü Sınav |
| 9 | Veri toplama I | Onaylanan ölçüm araçlarının hazırlanması/kurulması ve ekip içinde pilot test edilmesi; katılımcı erişim planının hazırlanması | Öğretim Yöntemleri: Alıştırma ve Uygulama, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma, Proje Temelli Öğrenme |
| 10 | Veri toplama II | Veri toplamanın sürdürülmesi; ilk haftaya ait kayıt sayısının ve karşılaşılan sorunların kısa notla getirilmesi | Öğretim Yöntemleri: Alıştırma ve Uygulama, Grup Çalışması, Bireysel Çalışma, Proje Temelli Öğrenme |
| 11 | Veri girişi | Kod defteri taslağının hazırlanması, veri içe aktarma ve düzenli veri bölümlerinin okunması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Gösterip Yaptırma, Alıştırma ve Uygulama, Grup Çalışması |
| 12 | Veri görüntüleme ve temizliği | Field (2026) veri temizliği ve keşifsel görselleştirme bölümlerinin okunması; ham veri setiyle derse gelinmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Gösterip Yaptırma, Alıştırma ve Uygulama, Soru-Cevap |
| 13 | Veri analizi | Altıncı haftada belirlenen analiz planının ve ön kayıttan olası sapmaların gözden geçirilmesi; analiz betiği taslağının hazırlanması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma |
| 14 | Araştırma raporunun yazılması I | APA (2020) bulgular ve tartışma bölümü yazım kurallarının okunması; tablo ve şekillerin APA 7 biçiminde hazırlanması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma, Tartışma, Grup Çalışması |
| 15 | Araştırma raporunun yazılması II | Rapor taslağının akran değerlendirmesi için getirilmesi; poster ya da sözlü sunum taslağının hazırlanması | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama, Tartışma, Grup Çalışması |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Nihai raporun, analiz betiğinin ve uyum beyanının teslimi; sunumun prova edilmesi | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Performans Değerlendirmesi, Sözlü Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Nihai raporun, analiz betiğinin ve uyum beyanının teslimi; sunumun prova edilmesi | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Performans Değerlendirmesi, Sözlü Sınav |
Değerlendirme (Sınav) Yöntemleri ve Kriterleri
Güncel dönem payları henüz belirlenmemiştir. Bir önceki dönem payları gösterilmektedir.
| Değerlendirme Türü | Yarıyıl İçi / Yıl İçi Etkisi | Yarıyıl Sonu / Yıl Sonu Etkisi |
|---|---|---|
| 1. Ara Sınav | 100 | 40 |
| Genel Değerlendirme | ||
| Yarıyıl İçi / Yıl İçi Toplam | 100 | 40 |
| 1. Yıl Sonu Sınavı | - | 60 |
| Genel Toplam | - | 100 |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 3 | 42 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 1 | 3 | 3 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 8 | 8 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 16 | 16 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 125 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,00 | ||
| AKTS | 5 AKTS | ||