TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | REKTÖRLÜK |
| Alan Dışı Dersler Koordinatörlüğü | |
| Kod | SD0839 |
| Ad | Kromatografik Teknikler |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz ve Bahar |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 3 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Üniversite Dersi |
| Etiket | ÜOD Üniversite Ortak Ders |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Doç. BAHAR MERYEMOĞLU |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Doç. BAHAR MERYEMOĞLU
(Güz)
(A Grubu)
(Sor. Öğr. Ele.)
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı; adli tıp, gıda güvenliği, ilaç endüstrisi, çevre analizleri ve doping testleri gibi günlük ve mesleki yaşamın pek çok alanında kritik öneme sahip olan kromatografik ayırma tekniklerinin temel mantığını ve çalışma prensiplerini popüler bilim düzeyinde öğretmektir. Ders, öğrencilere karmaşık formüllerden uzak, yaşamın içinden uygulama örnekleri üzerinden genel bir bilimsel okuryazarlık ve analiz tekniklerine yönelik vizyon kazandırmayı hedeflemektedir.
Dersin İçeriği
Bu ders; kromatografik ayırma yöntemlerinin temel mantığını, gaz kromatografisi (GC) ve sıvı kromatografisinin (HPLC) çalışma prensiplerini kapsamaktadır. Ders boyunca karmaşık formüllere girmeden; adli tıp, gıda güvenliği (tağşiş tespiti), doping kontrolleri ve ilaç sektöründeki somut uygulamalar üzerinden kromatografinin pratik önemi popüler bilim düzeyinde ele alınmaktadır.
Dersin Ön Koşulu
Kaynaklar
Enstrümantal Analiz, D. A. Skoog, F. J. Holler, S. R. Crouch, (Çeviri Editörleri: E. Kılıç, F. Köseoğlu, H. Yılmaz), Bilim Yayıncılık, Ankara. Chemical Separations: Principles, Techniques, and Experiments, Clifton E. Meloan, John Wiley & Sons, Inc.
Notlar
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Adli tıp, gıda güvenliği ve ilaç endüstrisindeki kromatografik analizlerin önemini değerlendirir. |
| ÖÇ02 | Kromatografik ayırma yöntemlerinin temel mantığını ve ilkelerini açıklar. |
| ÖÇ03 | Gaz kromatografisi (GC) ve sıvı kromatografisinin (HPLC) çalışma prensiplerini genel düzeyde tanımlar. |
| ÖÇ04 | Gıdalarda tağşiş ve sporda doping testlerinde kullanılan kromatografi uygulamalarını somut örneklerle açıklar. |
| ÖÇ05 | Elde edilen kromatografik analiz verilerini popüler bilim okuryazarlığı düzeyinde yorumlar. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Ayırma tekniklerinin tarihçesi ve hayatımızdaki yeri | Günlük hayatta kullanılan ayırma yöntemleri (süzme, damıtma vb.) hakkında genel bir araştırma yapılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Temel kromatografi kavramları: Karışımlar nasıl ayrılır? | Karışım ve bileşik kavramlarının temel farklarının gözden geçirilmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Evdeki kimya: Kağıt ve ince tabaka kromatografisi ile renklerin ayrılması (Basit uygulamalar). | Evde bulunabilecek filtre kağıdı, peçete ve renkli kalemler ile yapılabilecek basit kromatografi deney videolarının izlenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Kromatografik yöntemlerin sınıflandırılmasına genel bakış | Kromatografideki "hareketli faz" ve "durgun faz" kavramlarına dair kısa bir ön okuma yapılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 5 | Gaz Kromatografisi (GC) nedir? Nasıl çalışır? | Gaz kromatografisi (GC) cihazının genel şemasının incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 6 | GC nerelerde kullanılır? (Parfüm, esans ve koku analizleri, gaz salınımları). | Parfüm ve kozmetik sektöründe koku analizlerinin nasıl yapıldığına dair kısa bir araştırma yapılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 7 | Adli tıp ve Kriminal Laboratuvarlarında kromatografi (Olay yeri inceleme örnekleri). | Adli olay yeri incelemelerinde kimyasal analizlerin kullanımına dair popüler bilim yazılarının incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | lk 7 haftada işlenen ders notlarının ve temel kavramların tekrar edilmesi. | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 9 | Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisine (HPLC) giriş | Sıvı kromatografisi (HPLC) ve günlük yaşamdaki kullanım alanlarına dair genel bilgi edinilmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 10 | HPLC dedektörleri ve çalışma mantığı. | Kromatografi dedektörlerinin maddeleri nasıl algıladığına dair görsel anlatımların incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 11 | Sporda doping testleri ve kromatografik analizlerin önemi. | Dünya Anti-Doping Ajansı'nın (WADA) yasaklı madde taramalarında laboratuvar testlerinin rolünün araştırılması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 12 | Gıda Güvenliği: Bal, zeytinyağı ve gıdalarda taklit-tağşişin kromatografi ile tespiti. | Zeytinyağı ve bal gibi gıdalarda taklit/tağşiş tespiti haberlerinin ve vaka örneklerinin incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 13 | İlaç endüstrisinde ve tıp laboratuvarlarında kromatografik uygulamalar. | İlaç kutularındaki etken madde oranlarının kalite kontrol süreçleri hakkında genel bir fikir edinilmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 14 | Geleceğin kromatografi teknolojileri ve genel değerlendirme. | Taşınabilir analiz cihazları ve sensör teknolojilerindeki yeniliklerin taranması. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Anlatım, Tartışma |
| 15 | Yarıyıl Sonu Sınavı Hazırlığı ve Genel Tekrar | Dönem boyunca ele alınan tüm uygulama alanlarının ve kromatografi yöntemlerinin özetlenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Yarıyıl sonu sınavına hazırlık yapılması ve ders notlarının çalışılması. | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Yarıyıl sonu sınavı / Bütünleme sınavına hazırlık yapılması. | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 2 | 28 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 8 | 8 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 16 | 16 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 80 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 3,20 | ||
| AKTS | 3 AKTS | ||